تفاوت‌ها و شگفتی‌های یک مناظره

اسماعیل نیاکان

در مناظره تلویزیونی میرحسین موسوی و محمود احمدی‌نژاد، چند لحظه باور نکردنی و بهت‌آور نفس‌ها را در سینه میلیون‌ها بیننده این مناظره حبس کرد.

احمدی نژاد در قسمت پایانی سخنان آتشین خود با زبانی بالاتر از تصور، برای زیر سوال بردن مدارک تحصیلی همسر موسوی و با گفتن عبارت «پرونده یک خانم» و نشان دادن یک برگ کاغذ از زهرا رهنورد تلاش کرد شبهه‌ای در اذهان عمومی درباره صداقت میرحسین موسوی به وجود آورد.

این حرکت چنان ناشیانه انجام شد که بسیاری نمی‌توانستند تصور کنند که این کار از رییس جمهوری یک کشور هفتاد میلیونی سر زده است.

شاید احمدی‌نژاد در سخنان تهاجمی خود توانست با نام بردن از هاشمی رفسنجانی و ناطق نوری برخی از مردم را که از بی‌عدالتی‌ها ناراضی هستند خوشحال کند و چهره قهرمان مبارزه با «چپاولگران» را از خود ترسیم کند، اما سخنان وی درباره زهرا رهنورد و به آب و آتش زدن برای اثبات این که میرحسین موسوی نیز بی اشکال نیست، چنان دون شان یک مقام ارشد کشور بود که یک‌باره پایبندی اخلاقی وی را به عنوان یک شهروند به سوگند قانون اساسی برای حفظ حقوق شهروندی مردم زیر سوال برد.

مناظره احمدی‌نژاد و موسوی در چشم مردمی که تا نیمه‌های شب گفتگوی آنها را پیگیری می‌کرند، تنها از نظر محتوا قضاوت نشد.

منش این دو نامزد ریاست جمهوری و چگونگی برخورد آنها با یکدیگر و حتی نوع نگاه کردن و شیوه سخن گفتن هر دوی آنها گویای پنهان و آشکار آنها بود.

احمدی‌نژاد در حالی از عدالت و تحمل مخالفان داد سخن می‌راند که رعایت زمان اختصاص یافته به رقیبش را نگه نداشت و با قطع کردن سخنان موسوی و اسم بردن از اشخاص حقیقی و متهم کردن آنها، بدون آنکه مجال دفاعی برابر داشته باشند، عدالت عملی خود را زیر سوال برد.

مناظره موسوی و احمدی‌نژاد در عین حال نشان داد که دست رقبای موسوی برای زیر سوال بردن وی و اطرافیانش تا چه حد خالی است.

«مچ‌‌گیری» کودکانه اتهام به همسر موسوی اوج این ناتوانی را نشان می‌‌داد.

احمدی‌نژاد برای این که دایره اتهام زنی به موسوی را وسیع کند، چاره‌ای جز سخن گفتن از هاشمی رفسنجانی و ناطق نوری نداشت و در این مناظره آنقدر به این بحث دامن زده شد که سرانجام موسوی صریحا به احمدی‌نژاد گفت: ظاهرا شما چیزی از من پیدا نکرده‌اید که می‌خواهید سرنوشت من را به این اشخاص گره بزنید.

مناظره موسوی و احمدی‌نژاد از نظر سطح اتهام‌ها و سخنان تند بیان شده از مهم‌ترین رویدادهای سیاسی کشور به شمار می‌رود که در آن احمدی‌نژاد سعی کرد با طرح اتهام به هاشمی رفسنجانی و ناطق نوری، مخاطبان را به نفع خود و علیه رقیبانش هیجان زده کند.

اما زبان پر اتهام و روحیه بی‌طاقت احمدی‌نژاد محتوای سخنانش را تحت تاثیر قرارداد و به تثبیت تصویری از موسوی در اذهان عمومی به عنوان روشنفکری که به انتقادها به آرامی گوش فرا داده و حتی با مطرح شدن ناروای مسائل شخصی زندگیش برآشفته نمی‌شود، کمک زیادی کرد.

شاید بیش از محتوا، ابعاد اخلاقی شخصیت دو طرف این مناظره 90 دقیقه‌ای، بر مخاطبان این دو نامزد ریاست جمهوری تاثیر گذار بود، تا جایی که می‌توان گفت مناظره سه شنبه شب به نقطه عطفی اساسی در سرنوشت انتخاباتی احمدی‌نژاد و موسوی تبدیل شد.