میراث جهانی پاسارگاد که هر از گاهی موضوع نفوذ رطوبت به آن جنجالآفرین میشد با داربستهای مرمتکاران خداحافظی کرد.
نفوذ رطوبت به میراث جهانی پاسارگاد طی سالهای اخیر نه تنها در ابعاد داخلی بلکه در ابعاد خارجی یکی از موضوعات داغ رسانهها بوده است هنوز کسی موضعگیریها، اعتراضات و اظهارنظرهای داخلیها و خارجیها درباره آبگیری سد سیوند و اثرات آن روی بنای پاسارگاد را فراموش نکرده است.
پاسارگاد بنایی تاریخی است که در سال 83 در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده است و مطابق کنوانسیونهای جهانی باید از سوی کشور نگهدارنده مورد توجه ویژه قرار گیرد و انجام هرگونه اقدامی در به خطر افتادن آن ممنوع است.
نفوذ رطوبت اواخر سال 79 در سقف پاسارگاد مشاهده شد و سال 80 داربستی چند منظوره در اطراف این اثر تاریخی قرار گرفت و از نیمه دوم سال 80 مطالعات حفاظت و مرمت آغاز شد.
مراحل حفاظت و مرمت یکی پس از دیگری طی شد تا به مراحل نهایی رسید اما طی این مدت برخی کارشناسان، مرمت این بنا را غیراصولی اعلام کردند و انجام مرمت را بیش از حفظ بنا تخریب بنا بر میشمردند.
عدهای جایگزینی سنگهای بنا با سنگهای جدید را غیرعلمی میدانستند برخی استفاده از میلههای آهنی برای اتصال سنگها را خطری برای بنای پاسارگاد عنوان میکردند کارشناسانی روس از بین بردن گل سنگها را عاملی برای مخدوش کردن سنگها نیز میدانستند.
در حال حاضر مرمت این بنای تاریخی با همان اظهارنظرهای کارشناسان منتقد پایان یافته، محمد حسن طالبیان، مدیر بنیاد پارسه پاسارگاد از تمام مراحل مرمت پاسار گاد دفاع کرده و میگوید: کارشناسانی که از دید من کمترین اطلاعی از نحوه مرمت آثار تاریخی ندارند حتی داربستها را نیز تهدیدی برای بنا عنوان میکردند در حالیکه در تمام دنیا روشهای مرمت به کار گرفته شده در پاسارگاد، روشهای عمومی است. بناهای تاریخی در رم نیز هنوز از میلههای آهنی یا همان فولادگذاری جایگزینی سنگهای تخریب شده قدیمی با سنگهای جدید، داربست، ملات متناسب با بنا و... استفاده میکنند.
طالبیان به عنوان سند دفاعیاتش تصاویر متعددی از مرمتهای جدید در کشورهای مختلف دنیا نشان داد که بسیار شبیه مرمت پاسارگاد بود.
یکی از اعضای تیم مرمت پاسارگاد با اشاره به مراحل مرمت که شامل مطالعات تاریخی، مستندنگاری، نقشهبرداری، ثبت اطلاعات، معماری شناسی، آسیبشناسی و تهیه طرح مرمت است میگوید: عمدهترین آسیبهای شناسایی شده برای پاسارگاد، آسیبهای گلسنگها، ترک خوردگی، شکستگی، پوسته شدن و ورقه شدن، رسوبات نارنجی رنگ، آب شستگی و آسیبهای ناشی از مواد و مصالح مرمتی گذشته است.
به گفته وی از جمله مهمترین مشکلات بام پاسارگاد بیش از مرمت شکسته شدن و فاسد شدن ملاتهای سیمانی، رویش درختچهها بر بام و وجود ریشههای درخت انجیر وحشی بوده است.
یکی دیگر از اعضای تیم مرمت از موارد مورد تاکید در مرمت پاسارگاد را فولادگذاری سنگها در موارد اضطراری و استفاده از سنگهای معدن سیوند که در زمان هخامنشیان نیز برای ساخت مقبره کوروش به کار گرفته شده بود عنوان میکند.
هیچ گاه در طی 2 هزار و 500 سال گذشته زلزله نیز کوچکترین تاثیری بر بنای پاسارگاد نگذاشته است؛ این گفته حسن راهساز، مدیر اجرایی پروژه مرمت پاسارگاد است که در ادامه با اطمینان از پایان مرمت اصولی این اثر تاریخی میگوید.
طالبیان، مدیر بنیاد پارسه پاسارگاد نیز نه تنها بر وظیفه حفاظت از پاسارگاد تاکید میکند بلکه میگوید: علاوه بر حفاظت اضطراری مقبره، فعالیتهایی نیز در زمینه حریم و دقیق سازی عرصه نیز انجام دادهایم.
وی آخرین مرمتهای انجام شده در پاسارگاد را متعلق به دوره سامی عنوان میکند.
حسن راهساز، مدیر پروژه اجرایی مرمت نیز با بیان اینکه هم اکنون مرمت و تکمیل بازسازی آرامگاه، یک تجربه 44 ساله بینالمللی را پشت سر میگذارد، میگوید: تمام متهها و دریلهای موجود در کارگاه مرمت آرامگاه به سفارش ما در آلمان ساخته شدهاند.
به گفته وی بر اساس پیشبینیهای صورت گرفته در سال 2010 مقاله مرمت آرامگاه کوروش در کنگره بینالملی لندن ارائه میشود.
عبدالرسول وطندوست، رییس پژوهشکده حفاظت و مرمت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نیز درباره ساز و کار نظارت کارشناسان یونسکو بر محوطههای ثبت جهانی میگوید: باید سالانه گزارشی از وضعیت هر اثر ثبتشده به یونسکو ارائه کنیم و اگر مشکلی وجود داشته باشد یونسکو اعلام خواهد کرد که تاکنون گزارشی از سوی یونسکو درباره مرمت غیر اصولی پاسارگاد دریافت نکردهایم.
وی درباره رفع بیولوژیکی گلسنگها نیز تأکید دارد که هنوز راه حل جهانی برای مشکل گلسنگ وجود ندارد.
فریبرز دولتآبادی، معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری درباره زمان ارسال آخرین گزارش پاسارگاد به یونسکو تصریح میکند که این گزارش سال گذشته ارسال شده است اما تأیید یونسکو دلیل بر مرمت صحیح و کامل بنا نیست بلکه باید مرمتی که صورت میگیرد از شرایطی بالاتر از معیارهای یونسکو برخوردار باشد. در بسیاری موارد ما بیش از خواستههای یونسکو اصولی عمل کردهایم.
به گفته وطن دوست، رییس پژوهشکده حفاظت و مرمت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری گزارشهای ادورای میراث ثبتشده جهانی 30 فوریه هر سال به یونسکو ارسال میشود.
با تکیه بر اظهارات تیم مرمت پاسارگاد امید این است که دیگر رطوبت به بنای پاسارگاد رخنه نکند.
