با پایان یافتن فاز سوم کاوشهای باستانشناسی در کاخ لیدومای هخامنشی در نورآباد ممسنی که توسط باستان شناسان دانشگاه سیدنی استرالیا در حال انجام بود ، برای سومین بار طی 3 سال گذشته این کاخ باستانی به زیر خاک بازگشت.
رییس اداره میراث فرهنگی و گردشگری نورآباد ممسنی با اعلام این خبر گفت : با توجه به اینکه برای گروههای خارجی مشغول به کار در ایران ویزای 2 ماهه صادر میشود مدت زمان کار باستانشناسان استرالیایی نیز که از 22 آذرماه شروع شده بود تمام شده و آنها مجبور به ترک ایران شدهاند و ما نیز روی محوطه کاوش شده را برای جلوگیری از تخریب و آسیبهای احتمالی به ارتفاع یک متر خاکریزی کردهایم.
مهندس حبیبی با انتقاد از عدم تخصیص بودجه از سوی سازمان میراث فرهنگی کشور برای انجام کاوشهای بیشتر در این منطقه گفت : بودجه کاوشهای صورت گرفته که از سال 1385 توسط محققان استرالیایی انجام شده است توسط دانشگاه سیدنی پرداخت شده و هیچ بودجهای تاکنون از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور به این مهم اختصاص نیافته است و تنها بعد از پایان مدت ویزا و کار کاوش گروه استرالیایی بودجه به زیر خاک بردن محل کاوش شده از سوی سازمان تأمین شده است.
این اتفاق در حالی رخ میدهد که این کاخ در مردادماه امسال برای دومین بار به دلیل نبود امکانات حفاظتی مناسب و به منظور حفاظت بیشتر دوباره مدفون شده بود.
رییس اداره میراث فرهنگی و گردشگری نورآباد ممسنی مشکلات این بخش پراهمیت از میراث فرهنگی کشور را عدم توجه کافی دانست و گفت: تنها حفاظتی که ما از کاخ هخامنشی لیدوما انجام میدهیم به زیر خاک بازگرداندن آن است چرا که به دلیل عدم وجود بودجه نمیتوانیم نگهبان ثابتی برای محافظت از این منطقه استخدام کنیم.
حبیبی یکی دیگر از مشکلات این محوطه باستانی را مالکان محلی زمینهای محوطه عنوان کرد و گفت: افراد محلی که از قدیم در این مناطق اقدام به کشاورزی میکردند این زمینها را بخشی از دارایی خود به حساب میآورند و اجازه توسعه کاوشها را به ما نمیدهند در صورتی که با اختصاص یک بودجه محدود در حد 70 تا 80 میلیون تومان میتوان آن را خرید و برای همیشه به این دعواهای سطحی پایان داد.
کاخ هخامنشی نورآباد بر اساس شواهد به دست آمده یکی از مقرهای حکومتی هخامنشیان در مسیر فارس به خوزستان بوده و باستانشناسان شباهتهای زیادی میان این اثر با تخت جمشید به دست آورده بودند.
بر این اساس تیم باستان شناسی دانشگاه سیدنی که به سرپرستی «دانیل پاتس» به ایران آمده بود، از سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور درخواست برپایی موزهای در کنار این کاخ هخامنشی کرده بود تا به این ترتیب از آثاری که بیرون آورده شده است حفاظت شود. امری که با بیتوجهی سازمان میراث فرهنگی مواجه شد.
بنا به گفته رییس اداره میراث فرهنگی نورآباد ممسنی در روزهای قبل از شروع کار گروه کاوش یک گروه آلمانی برای فیلمبرداری و تهیه مستند از این محوطه تاریخی به نورآباد آمد که مالکان زمینها به سختی اجازه فیلمبرداری را به آنها دادند.
حبیبی با اشاره به کاوشهای انجام شده در این منطقه غنی تاریخی که پیش از این انجام شده است، افزود: بر اساس لایه نگاریها و گمانه زنیهایی که دراین کاخ انجام شده بود دراین کاوش که فاز سوم کاوشها در لیدوما بود سنگچین و شالودهای از جنس سنگ و کفهایی از ملات ساروج کشف شد.
کارشناسان حوزه میراث فرهنگی معتقدند در لوحهایی که در تخت جمشید به دست آمده و هماکنون در دانشگاه شیکاگو در آمریکا نگهداری میشود به وجود 14 شهر در حوزه نورآباد ممسنی اشاره شده است و علائم و شواهد به دست آمده نیز ما را مطمئن کرده است که این ته ستونها و راه پلهها و سنگفرشهای به دست آمده کاخ لیدوما متعلق به پادشاهان هخامنشی است که یکی از اصلیترین اقامتگاههای بین راهی در مسیر شوش به پارسه بود.
ابعاد این محوطه باستانی در حدود یکهزار متر در 500 متر است که در بیشتر نقاط آن آثار باستانی یافت میشود و حتی شواهد به دست آمده درآن نشان از وجود تمدن تا 5هزار سال پیش را نیز دارد، همچنین در غرب کاخ لیدوما و در 350 متری آن تپهای باستانی وجود دارد که بر روی آن کتیبهای سنگی وجود دارد.
رییس اداره میراث فرهنگی و گردشگری نورآباد ممسنی تعداد ته ستونهای به دست آمده در مراحل کاوش را 5 مورد اعلام کرد و گفت : 2 عدد از این ته ستونها مشابه ته ستونهای تخت جمشید وخاکستری رنگ است وجنس سه تای دیگر نیز ازسنگهایی شیری رنگ است.
حبیبی در رابطه با محل معادن این سنگها گفت: با توجه به اینکه جنس این سنگها با سنگ کوههای اطراف متفاوت است به احتمال زیاد آنها را از معادن دوری به این محل آوردهاند.
تعداد باستان شناسانی که درمحوطه باستانی لیدوما کارمیکردند بنا به اظهارات حبیبی 9 نفر بودهاند که 6 نفر از آنها استرالیایی و 3 نفر نیز از دانشگاههای انگلیس بودند که سرپرستی آنها را پروفسور دنیل پاتس بر عهده داشتهاند. از ایران هم علیرضا عسکری آنها را همراهی میکرد.
اولین دوره کاوش انجام شده در لیدوما درسال 1338 توسط یک گروه ژاپنی به سرپرستی کیچیو اتاراشی و کیوهاورچی از استادان موسسه شرقشناسی دانشگاه توکیو انجام شد.
