مردمک
سال گذشته سد سلمان فارسی در استان فارس بدون اجازه از سازمان میراث فرهنگی و گردشگری آبگیری شد. این خبر باعث اعتراض شدید این سازمان شد که نزدیک به 20 محوطه ساسانی که هیچکدام کاوش نشده بودند، به زیر آب رفتند.
سد سلمان فارسی در استان فارس، جنوب شهر شیراز و بر روی رودخانه قرهآغاج که از کوههای زاگرس سرچشمه میگیرد، در محل تنگه کارزین احداث شده است. فاصله محل احداث سد تا شیراز حدود ۲۰۰ کیلومتر برآورد میشود.
این سد که از نوع بتنی قوسی - وزنی و دارای ارتفاع ۱۲۵متر از پی است، امسال نیز خبرساز شد. خبرگزاری میراث فرهنگی اعلام کرد که کاوشهای باستانشناسی شهر ساسانی یرج در پشت سد سلمان فارسی در حالی پایان یافته است که در محوطه 370 هکتاری این شهر باستانی تنها دو فصل کاوش به انجام رسیده است و هنوز بخشی از اطلاعات ارزشمند این محوطه مدفون مانده و به زودی غرق میشود.
هدف احداث سد سلمان فارسی تأمین آب شرب شهرهای واقع در منطقه به میزان 43 میلیون مترمکعب در سال، تأمین آب کشاورزی اراضی دشتهای منطقه، تولید انرژی برقابی، کنترل سیلاب، احیای اراضی شور و قلیایی و همچنین اشتغالزایی عنوان شده بود.
| سد سلمان فارسی |
|
| سطح حوزهی آبریز | 13,050 کیلومتر مربع |
| متوسط بارندگی سالیانه | 250 تا 300 میلی متر |
| مساحت دریاچه | 4,850 هکتار |
| حجم کل مخزن | 1400 میلیون مترمکعب |
| حجم مفید مخزن | 1,236 میلیون مترمکعب |
| ظرفیت نیروگاه | 13 مگاوات |
| تعداد توربینها | دو دستگاه 5/6 مگاواتی |
شهر ساسانی یرج که قدمتی 2200 هزار ساله دارد، در هنگام بررسیهای باستانشناسی در اسفندماه 1385 خورشیدی در پشت سد سلمان فارسی در منطقه قیر و کارزین استان فارس کشف شد. این شهر در حدود 320هکتار وسعت دارد که گفته میشود با آبگیری سد سلمان فارسی غرق خواهد شد. در گورستان این شهر تدفینهایی از دوره فراهخامنشی تا صدر اسلام به دست آمده است. از شهر یرج در متون هیچ نامی برده نشده است، زیرا در زمان ساسانیان احتمالا بر اثر زلزله از بین رفته است.
یرج یکی از بزرگترین شهرهای دوره ساسانی است و در آن تپهای به وسعت 900 متر دیده میشود که به دوره فراهخامنشی مربوط میشود.
به نقل از باستانشناسان شهر ساسانی یرج نمونهی خوبی برای کشف و تحقیق شیوههای شهرسازی و ساختارهای شهر در زمان حکومت ساسانیان است که امروز با خطر نابودی مواجه است.
به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی، علیرضا جعفری زند سرپرست کاوشهای باستانشناسی در شهر ساسانی یرج میگوید: معماری شهر یرج به این صورت بوده که تا ارتفاع معینی حدود 80 سانت تا یک متر از سنگ و ملات گل بوده و از آنجا به بعد به صورت معماری خشتی ادامه داشته است. این سبک معماری در حال حاضر، در روستای یرج نیز دیده میشود.
کشف آتشکدهای متعلق به دوره ساسانی یکی از مهمترین اکتشافات اخیر در شهر یرج بود. این آتشکده دارای ایوان دو ستونه به سمت خورشید است.
با آبگیری سد سلمان فارسی شهر ساسانی یرج به زیر آب خواهد رفت تا دشت لار به سبب این سد سیراب گردد.
پنجاه روز سرنوشتساز برای مهدی کروبی
