دیدگاه - اکبر گنجی

اکبر گنجی در بخش هفتم یادداشت‌هایش به مرور دیدگاه‌های آیت‌الله خمینی در زمینه حقوق اقلیت‌ها و آزادی بیان پرداخته است. تاکیدها در متن از نویسنده است.

حقوق اقلیت‌ها

حقوق اقلیت‌های قومی و مذهبی و جنسی، یکی از ارکان حقوق بشر کنونی است. جوامع دموکراتیک، علاوهٔ بر رعایت حقوق اکثریت، حقوق اقلیت‌ها را هم رعایت می‌کنند. به عنوان مثال، فدرالیسم یکی از راه‌های رعایت حقوق اقلیت‌های قومی است. آیت الله خمینی با این پرسش مواجه شد که در جمهوری فقیه سالار، حقوق اقلیت‌ها چگونه رعایت و تأمین خواهد شد؟

پاسخ‌های او وعده‌هایی است برنیامدنی. مدعای او این است که اسلام هیچ‌گاه پیاده نشده است، اگر اسلام ناب محمدی پیاده شود، دیگر با مسألهٔ اقلیت‌های قومی مواجه نخواهیم بود. اقلیت‌های مذهبی با سایر افراد کشور در کلیهٔ حقوق و قوانین مشترک هستند. اسلام فرقی بین کرد، ترک، لر، ترکمن، بلوچ، عرب و فارس قائل نیست. زبان ملاک جدا کنندهٔ افراد از یکدیگر نیست. بیگانگان به دنبال به جان هم انداختن مسلمین از طریق علم کردن نزاع‌های قومی هستند. مسلمان‌ها اکثر جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند و از نظر منابع طبیعی در موقعیت بسیار خوبی قرار دارند. قدرت‌های جهانی می‌دانند که اگر اسلام تحقق پیدا کند، همهٔ آن‌ها نابود خواهند شد. به همین دلیل عرب و عجم و ترک و بلوچ را به جان هم می‌اندازند و روحیات ناسیونالیستی را تحریک می‌کنند. برادری اسلامی هرگونه جدایی قومی- زبانی را مرتفع می‌سازد.

حکومت‌های سلطنتی حاکم بر ایران از طریق ظلم و بیداد، تبعیض بین مرکزنشینان و مردم مستقر در استان‌ها ایجاد کرده‌اند. حکومت اسلامی این تبعیض‌ها را از بین خواهد برد. در صدر اسلام وقتی میان علی بن ابی طالب و یک ذمی یهودی اختلاف ایجاد شد، قاضی منصوب حضرت علی او را احضار کرد و علی اجازه نداد بین او و یهودی فرق قائل شود:

«اگر یک همچو حکومتى پیدا بشود، من مطمئنم که این صحبتهاى حق من و حق تو از بین خواهد رفت. براى اینکه همه یک روال‏اند. همه یک جور حق دارند... بدانید آن روزى که حکومت اسلامى پیدا شد، کرد‌ها هم مى ‏گویند هر که مى‏ خواهد بیاید. فارس‌ها هم مى‏ گویند هر که مى ‏خواهد حاکم بشود. عرب هم همین را مى ‏گوید. همه همین را مى ‏گویند.»

اگر حکومت بین شهر‌ها فرق نگذارد، مسئلهٔ قومی هم وجود نخواهد داشت. حاکم اسلامی مکلف است که بین شهر‌ها فرق قائل نشود. اگر مطالبات اقوام با مصالح مملکت و استقلال کشور منافات نداشته باشد، آن‌ها را خواهیم پذیرفت. رهبر که خوب باشد، مسائل حل و مشکلات رفع خواهد شد. فدرالیسم جوامع غربی در جوامع اسلامی که مبنایش برادری و برابری است، زمینه‌ای نخواهد داشت.

 آزادی بیان و عقیده

آزادی بیان یکی از حقوق بشر و از انواع آزادی‌های مورد نیاز برای برساختن رژیم دموکراتیک است. آیت الله خمینی انتقاد از اسلام، نظام جمهوری اسلامی و آنچه خود درست تشخیص می‌داد را تحمل نمی‌کرد.

آیت الله خمینی آزادی در چارچوب اسلام را به رسمیت می‌شناخت و هر نوع آزادی مغایر با چارچوب‌های اسلام فقاهتی را «غربی» و «غربزدگی» قلمداد می‌کرد. آیت الله خمینی به یک نکته باور عمیق داشت و آن این بود که «مردم/ملت ایران اسلام را می‌خواهند». هیچ آرمان و ایده‌ای (دموکراسی، جمهوری، آزادی)، هر قدر مهم، اگر مستقل از اسلام باشد، ارزشی ندارد و مردم آن را نمی‌خواهند. رأی چنین مردمی میزان است. به تعبیر دیگر، میزان رأی مردمی است که اسلام را می‌خواهند و کار را به دست متخصصان اسلام (فقیهان) می‌سپارند و فقیه سالاری برپا می‌کنند. آزادی عقیده/بیان هم در همین چارچوب معنادار است. آیا مردم آزاد هستند حکم فقهی قصاص را انکار کنند؟ پاسخ آیت الله خمینی روشن بود. وقتی جبههٔ ملی چنین کرد، آیت الله خمینی حکم ارتداد آن‌ها را صادر کرد. در سوم آبان ۱۳۵۸ در دیدار بانوان شاغل در روزنامهٔ کیهان، خطاب به آن‌ها گفت:

«آقایانى که اسم از «آزادى» مى ‏آورند، چه آقایانى که داخل در مطبوعات هستند و چه قشرهاى دیگرى که فریاد از آزادى مى‏ زنند، این‌ها آزادى را درست بیان نمى ‏کنند، یا نمى ‏دانند... در قانون اساسى زمان سابق [قانون اساسی مشروطه] هم این معنا که هر چه بر خلاف قانون اسلام باشد قانون نیست و قانون باید موافق با قوانین اسلام باشد، هست. و هر قانونى که در ایران، قانون اساسى که در ایران بخواهد قانونیت داشته باشد، نمى ‏تواند قانونى باشد که بر خلاف گفتهٔ پیغمبر اسلام، بر خلاف گفته قرآن باشد. پس آزادى- که گفته مى ‏شود که مطبوعات آزادند، بیان آزاد است- معنایش این نیست که مردم آزادند که هر کارى مى خواهند بکنند... اینهایى که فریاد از آزادى مى‏ زنند، این‌ها غربزده‏اند؛ آزادى غربى مى‏ خواهند. این‌ها که دم از دمکراتیک مى ‏زنند، این‌ها‌‌ همان دمکراتیک غربى را مى‏ خواهند، آزادى غربى را مى ‏خواهند؛ یعنى بى ‏بند و بارى. در غرب هر چه شده است، ما هم باید تَبَع آن‌ها باشیم! این‌ها جزو غربزده‏‌ها هستند. روزنامه‏‌ها آزادند مطالب بنویسند، مسائل بنویسند اما آزاد هستند که اهانت به- مثلًا- مقدسات مردم بکنند؟! آزادند که فحش به مردم بدهند!؟ آزادند که تهمت به مردم بزنند؟! همچو آزادى نمى‏ تواند باشد... ملت ما این همه زحمت کشیدند و این همه خون دادند و این همه گرفتارى پیدا کردند و این همه فریاد زدند، این‌ها براى اسلام این کار‌ها را کردند. اسلام را مردم مى ‏خواهند. اگر ما اسلام نداشتیم الآن هم‌‌ همان معانى سابق بود. مردم [می‌خواهند] یک دمکراسى غربى باشد؟ یک آزادى مثل شوروى باشد؟ یک آزادى مثل- مثلًا- امریکا باشد؟ یا اسلام را مى ‏خواهند این‌ها؟ اگر اسلام نبود، همه اینهایى که دارند مى ‏گویند آزادى آزادى- همه اینها- یا در اروپا باید زندگى بکنند یا در بیغوله‏‌ها! اسلام این‌ها را از بیغوله‏‌ها بیرون آورد و از خارج کشور آورد به داخل. حالا که آورده، باز حرفهایى مى‏ زنند که مسیرْ مسیر اسلام نیست. این کارى که اسلام کرد این بود که شما‌ها را آزاد کرد، شما‌ها را از حبس‌ها بیرون آورد، شما‌ها را از تبعیدات برگرداند. شماهایى که رفتید در خارج نشستید و تماشا کردید تا خون مردم ریخته شد، حالا فرصت به دستتان آمد و آمدید به ایران. همچو کرد که شما حالا آزاد شدید لکن آزادى که بر ضد اسلام صحبت کنید! آزادى که بر ضد‌‌ همان که شما را آزاد کرده است بحث بکنید! آزادیى که همه چیز بگویید الّا اسلام! همهٔ حرف‌ها را بزنید، همه چیز خوب است لکن از اسلام صحبت نشود! اگر یک کسى از اسلام صحبت مى ‏کند به او حمله بکنید! این حرف‌ها نیست در کار. مطبوعات و کلیه [نشریاتى‏] که در یک کشورى هست به خدمت ملت باید باشد، براى یک ملتى باید آموزنده باشد، مسیر ملت را باید روشن کند؛ نه اینکه بر خلاف مسیر ملت عمل بکند. هرجا و هر روزنامه‏اى، هر مطبوعاتى، و هر چه که از این رسانه‏هاى- به اصطلاح- تبلیغاتى هست، همه این‌ها باید مسیرشان‌‌ همان مسیر ملت باشد و تخلف از این نکنند. این، هم بر صلاح خودشان است، هم بر صلاح کشور است، و هم موافق با قوانین موضوعه در یک کشور... من یک هشدارى مى‏ دهم به روزنامه‏ نویس‌ها، به رادیو و تلویزیون، به جمعیتهایى که هر کدام حالا پیدا شدند، به همهٔ جمعیت‌ها. این یک هشدارى است به اینکه همهٔ جمعیت‌ها... فقط مسأله این نبود که ما آزادى مى‏ خواهیم، آزادى منهاى اسلام را نمى ‏خواهد دولت ایران، ملت ایران؛ ملت ایران اسلام را مى ‏خواهد.»

در پاریس، «جمهوری»، «جمهوری فرانسوی» بود. در تهران به «جمهوری فقیه سالار» تبدیل شد. در پاریس، «آزادی عقیده/بیان» به طور «مطلق» تأیید گردید و گفته شد که مشابه‌‌ همان رویهٔ جهان کنونی است. اما در تهران آزادی عقیده/بیان به سبک اروپایی، غربزدگی و استعمار نامیده و رد شد. او کوچک‌ترین تفاوت/انتقاد را سرنیزه و مسلسل علیه اسلام قلمداد می‌کرد و می‌گفت این روشنفکران/آزادیخواهان نمی‌دانند که آزادی چیست؟ آزادی از نظر او یعنی اسلام و احکام فقهی. اسلام/احکام فقهی همه را «آزاد» کرده اند/می‌کنند.

آیت الله خمینی در سوم آذر ۱۳۵۸ در جمع پرسنل کمیته انقلاب اسلامی قزوین، خطاب به آن‌ها گفت: «به این زودی‌ها ما نمى ‏توانیم این قشرهاى روشنفکر و این قشرهاى» آزادى «طلب را از آن محتوایى که در [مغز]شان پنجاه سال، سى سال، بیست سال تزریق شده است و تهى کردند خودشان را از خودشان، خودشان از خودشان غافل شدند، به این زودى، نمى‏ شود اصلاحشان کرد... وقتى هم که آزادى مى ‏خواهیم‏ یک آزادى غربى مى ‏خواهیم؛ ما باید غربى باشیم؛ یک آزادى مى ‏خواهیم که‌‌ همان شبیه آزادى غرب باشد. این معنا به این زودى از توى مغزهایى که شستشو شده است، چهل- پنجاه سال، بیست- سى سال و به جاى مغز ایرانى مغز اروپایى آمده است، به جاى فکر ایرانى فکر غربى جانشین آن شده است- این- به این زودى نمى‏ شود رفعش کرد. این محتاج به یک طول مدتى است که فرهنگ یک فرهنگ مستقل؛ نه یک فرهنگ استعمارى که آن‌ها براى ما دیکته کردند. آن‌ها براى ما دیکته کردند. فرهنگ ما را طورى کردند که ما همه چیزمان الآن عوض شده؛ غربى شده، وقتى هم حرف مى ‏زنیم حرفمان غربى است. وقتى اسم خیابان مى‏ گذاریم اسم خیابانهاى غرب را مى گذاریم؛ اسم اشخاص غربى را مى ‏گذاریم... تعارف‌هایمان هم با هم تعارف غربى است. آداب و معاشرتمان هم، با هم معاشرت غربى است... ما از سرنیزه‏‌ها و مسلسل‌ها و این‌ها فارغ شدیم، سر قلم‌ها حالا بر ضد ماست. قلم‌ها به جاى نیزه‏‌ها آمده است! مقاله‏‌ها به جاى مسلسل‌ها، حالا به روى اسلام بسته شده است. الآن ما گرفتار سرنیزه نیستیم، ما گرفتار قلم هستیم، اهل قلم؛ ما گرفتار روشنفکر‌ها هستیم. ما گرفتار آزادیخواه‌ها هستیم که آزادى را نمى ‏دانند چى است! یعنى چه آزادى؟ ما الآن گرفتار این‌ها هستیم و من امیدوارم‏ که بیدار بشوند- یک وقت ملت ما-؛ یکوقت آزادیخواههاى ما هم بیدار بشوند؛ از این غربى بودن بیرون بیایند.»

در سخنرانی مورخ ۲۳ خرداد ۱۳۵۸ برای بازاریان تهران، تفسیر تازه‌ای از آزادی ارائه می‌کند. آیت الله خمینی قبلاً نمی‌توانسته برای مردم سخنرانی کند. اینک رژیم شاه سرنگون شده، مردم به نزد او می‌روند و وی آزادانه برای آن‌ها سخنرانی می‌کند. اما آزادی این نیست که اسلام شما را آزاد کند (این مدعا که مردم اسلام را می‌خواستند/می خواهند یک چیز است، این مدعا که اسلام مردم را آزاد کرد یک چیز دیگر. دومی اگر هم معنایی داشته باشد، از اولی قابل استنتاج نیست) و شما آرای خودتان را آزادنه بیان کنید، حتی اگر مخالف اسلام باشد. آزادی محدود و مقید است به رعایت احکام فقهی. آزادی‌های غربیان (شراب خواری، قمار، فحشا، که بر مبنای احکام فقهی مسلمین حرام است)، آزادی نیست. آزادیی که به نفی احکام شریعت بینجامد، مجاز نیست.

او می‌گوید: «ما الآن از قید و بندى که رژیم سابق داشت آزاد هستیم؛ و لهذا آزادانه شما پیش ما آمدید و سابقاً نمى‏ توانستید؛ و ما هم آزادانه با شما صحبت مى‏ کنیم، و شما هم با ما صحبت مى ‏کنید؛ لکن ما با این آزادى باید چه بکنیم؟ آیا حالا که آزاد هستیم دیگر تمام قید و بند‌ها را کنار بگذاریم؟ به مجرد اینکه آزاد شدیم هر چه مى ‏خواهیم بگوییم؟ هر چه مى ‏خواهیم بنویسیم؟! هر کارى مى ‏خواهیم بکنیم؟ این است معناى آزادى که در جمهورى اسلامى است، که قید‌ها و بند‌ها دیگر برداشته باید بشود؟ هر کس هر چه مى ‏خواهد بگوید؟ یا نه، آن آزادى که اسلام به ما داده است، حدود دارد آزادى... آزادى این نیست که قلم را بردارید و هر چه دلتان مى‏ خواهد بنویسید، و لو بر ضد اسلام باشد، و لو بر ضد قانون باشد... آزادى در اسلام در حدود قوانین اسلام است. آن چیزى که خدا فرموده است نباید بشود، شما آزاد نیستید که‏ اقدام کنید به آن. همچو آزادى نیست که کسى بخواهد قمار کند، بگویند» آزاد است، خودش مى ‏داند «بله، اگر چنانچه آزادى دمکراتیک بود و جمهورى، جمهورى دمکراتیک بود، آن آزادی‌ها به حسب قاعده‏اش هست... این‌ها که جمهورى دمکراتیک مى ‏خواهند این را [فحشا، قمار، شراب، تریاک، هروئین، و...] مى خواهند. یک همچو آزادى را مى‏ خواهند.»

همین موضوع در سخنرانی دیگری تکرار می‌شود. آیت الله خمینی پنج ماه پس از پیروزی انقلاب، در بیست و سوم تیر ۱۳۵۸، طی یک سخنرانی به مقایسهٔ آزادی در رژیم شاه و رژیم جدید می‌پردازد. می‌گوید، ایران زمان شاه:«یک حبسى بود مملکت ما که ۳۵ میلیون جمعیت توى حبس بودند! نه یک مطبوعات ما آزاد بود- یک کلمه نمى ‏توانستند بنویسند- نه رادیو آزاد بود- یک کلمه نمى‏ توانستند خلاف بگویند، همه‏اش دیکته بود! از طرف سازمان امنیت درست مى ‏کردند و دست این‌ها و از طرف بالاتر‌ها هم درست مى ‏کردند و دست آن‌ها هم مى ‏دادند... آزادى به این معنا که مردم در انتخابشان آزاد باشند، در اقوالشان آزاد باشند، مطالبى که دارند بتوانند بگویند، هیچ اصلًا نبود».

اما ایران کنونی، مخالفان با «قلمهای مسموم»، «مزخرفات خودشان را می‌گویند». او می‌گوید: «همین حالایش هم از همهٔ آن‌ها بهتر است. دلیلش این است که ما اشخاص مختلف که آن روز نمى‏ توانستیم در یک مجمعى، در یک مجلسى، با هم مجتمع بشویم، اگر شما مى ‏آمدید اینجا وقتى بیرون مى ‏رفتید باید بروید حبس، الآن آزاد نشسته‏اید، قلم‌ها هم آزاد است. حتى آنهایى که بر خلاف نهضت هم هستند، به آن‌ها حرفى نمى‏ زنند، دارند مى‏ نویسند و مى‏ گویند، و مزخرفات خودشان را مى ‏گویند... قلمهاى مسموم هى مى‏ گویند چه شد، چه شد. چى مى خواهید بشود آقا.»

آیت الله خمینی، انتقاد را نیش مار و عقرب قلمداد می‌کرد. بعد هم تهدید می‌کرد اگر احساس وظیفه بکند، به هر کس هر چه داده، پس خواهد گرفت. معنای دیگر این تهدید این بود که من به روزنامه‌ها آزادی داده‌ام و هر وقت دلم بخواهد آن را پس می‌گیرم. در پانزدهم بهمن ۱۳۵۹، طی سخنانی گفت:این روزنامه‏هایى که هر کدام به جان هم افتاده‏اند و یک راهى را دارند باز مى ‏کنند براى انتقاد از کشور، براى انتقاد از جمهورى اسلامى، براى انتقاد از گروه یا اشخاص، این‌ها شیاطینى هستند و قلم‌ها در دست شیاطین است، خودشان توجه ندارند. روزنامه‏‌ها و مطبوعات باید در خدمت این ملت و در خدمت اسلام باشند. باید همه با هم با برادرى رفتار کنند. اگر انتقاد دارند، انتقاد برادرانه داشته باشند؛ مصلحت گویى باشد. اگر روزنامه‏‌ها، تبلیغات، همهٔ این‌ها در این معنا با هم متحد بشوند که قلم‌هایشان و گفتارشان گزنده نباشد، مثل عقرب نباشد؛ شما بدانید که زبان انسان اگر گزنده شد و از عقرب گزنده‏‌تر شد، در آن عالم به صورت یک عقرب گزنده بیرون مى ‏آید. و آنهایى که دیگران را تضعیف مى ‏کنند و غیبت دیگران را مى ‏کنند زبان‌هایشان در روز قیامت به قدرى بلند مى‏ شود که مردم از روى آن زبان‌ها مى ‏گذرند. امروز هم مطلب این است که مثل مار و عقرب هم را مى ‏گزند. و خودشان نمى ‏فه‌مند، یا مى ‏فه‌مند و مى ‏خواهند بگزند. خدا نکند که بفه‌مند! خدا نکند که دانسته این‌ها تضعیف کنند این کشور را. خدا نکند که روزى پیش بیاید که من احساس وظیفه بکنم. من به آن‌ها نصیحت مى ‏کنم که آرام باشید! به آن‌ها نصیحت مى ‏کنم که یکدیگر را نگزید. پنجه به روى هم نزنید. همه با هم این کشور را به پیش ببرید. اختلاف سلیقه‏‌ها را در یک محیط خوب، برادرانه حل کنید. نگذارید که احساس وظیفه بشود. اگر احساس وظیفه بشود، من به هر کس هر چه دادم پس مى‏ گیرم.»

آزادی نه «به عنوان ارزش» «(حق انتخابگری، حق انتخاب میان شقوق مختلف، حق خود ابرازگری، حق ناحق بودن، خودآئینی، و...) و نه «به عنوان روش» نزد او فاقد اهمیت بود. همه چیز به اسلام/اسلام فقیهانه تقلیل می‌یافت. استقلال و آزادی و جمهوری وقتی معنا داشت که احکام شریعت پیاده گردد و جمهوری فقیه سالار برپا شود.

پانوشت:

نقل قول‌های آیت‌الله خمینی در این متن، از کتاب «صحیفهٔ امام»، جلد هفتم، هشتم، نهم، یازدهم و چهاردهم  ذکر شده است.

دیدگاه - اکبر گنجی

اکبر گنجی در بخش ششم یادداشت‌هایش به مرور دیدگاه‌های آیت‌الله خمینی در زمینه آنچه وی «دیکتاتوری ولایت فقیه» می‌نامد پرداخته است. تاکیدها در متن از نویسنده است.

 بحث‌های مجلس خبرگان قانون اساسی دربارهٔ اصل ولایت فقیه و اضافه کردن آن به پیش نویس، به بحث‌های زیادی در جامعه دامن زد. آیت الله خمینی پا به میدان نهاد و مسئولیت دفاع از اضافه شدن ولایت فقیه را به عهده گرفت.*

«میزان رأی ملت است»، پس «شما تبعیت بکنید از اکثریت قریب به اتفاق ملت» و ولایت فقیه را بپذیرید.  آیت‌الله خمینی در  بیست و هشتم شهریور سال ۱۳۵۸ در دیدار با جمعی از پرسنل نیروی هوایی، خطاب به انان گفت:

«امر دولت اسلامى، اگر با نظارت فقیه و ولایت فقیه باشد، آسیبى بر این مملکت نخواهد وارد شد. گویندگان و نویسندگان نترسند از حکومت اسلامى، و نترسند از ولایت فقیه. ولایت فقیه آن طور که اسلام مقرر فرموده است و ائمه ما نصب فرموده‏ اند به کسى صدمه وارد نمى‌کند؛ دیکتاتورى به وجود نمى‌‏آورد... فقیه کنترل مى ‏کند، جلوگیرى مى‏‌کند... نگویید ما ولایت فقیه را قبول داریم، لکن با ولایت فقیه اسلام تباه مى ‏شود! این معنایش تکذیب ائمه است؛ تکذیب اسلام است... شما تبعیت بکنید از اکثریت قریب به اتفاق ملت، تبعیت بکنید از اسلام، تبعیت بکنید از قرآن کریم، تبعیت بکنید از پیغمبر اسلام، مخالفت نکنید این قدر. از مجلس خبرگان کناره‏گیرى نکنید.»

در واقع او به جای دفاع از ولایت فقیه، مخالفان را فقط و فقط تهدید می‌کند که مخالف اصل ولایت فقیه، منکر اسلام و قرآن و پیامبر و ائمه است. چنان فردی، مطابق «اسلام فقاهتی»، مرتد است و قتلش واجب. در‌‌ همان روز‌ها، به نحو دیگری هم از ولایت فقیه دفاع می‌کرد. در ۹/۸/۵۸ گفت:

«ولایت فقیه براى مسلمین یک هدیه‏‌اى است که خداى تبارک و تعالى داده است. مِنْ جمله همین معنایى که شما سؤال کردید و طرح کردید که خوب، زن‌هایى که الآن شوهر دارند چنانچه گرفتاری‌هایى داشته باشند، چه باید بکنند؟ آن‌ها رجوع مى‌کنند به آنجایى که فقیه هست، به مجلسى که در آن فقیه هست، به دادگاهى که در آن فقیه هست؛ و فقیه رسیدگى مى‌کند؛ چنانچه صحیح باشد، شوهر را تأدیب مى‌کند؛ شوهر را وادار مى‏‌کند به اینکه درست عمل کند. و چنانچه نکرد، طلاق مى ‏دهد، ولایت دارد براى این امر. اگر دیدید به فساد مى‌کشد، یک زندگى به فساد کشیده مى‏‌شود، طلاق مى ‏دهد. و طلاق اگر چه در دست مرد است، مى‏‌تواند لکن فقیه در جایى که مصلحت اسلام را دید، مصلحت مسلمین را دید، و در جایى که دید نمىشود به غیر از این، طلاق بدهد. این ولایت فقیه هست، ولایت فقیه براى شما یک هدیه الهى است.»

گویی هیچ راه بشری برای حل نزاع‌های زنان و همسرانشان وجود ندارد و نمی‌توان از طریق قانونگذاری راه حلی انسانی برای این مسأله برساخت. خداوند حکومت را به فقیهان سپرده است تا بتوانند در شرایط مقتضی حکم به طلاق صادر کنند. از این مقدمات نتیجه می‌گیرد که ولایت فقیه هدیه‌ای الهی است. در سخنرانی  هجدهم آبان  ۱۳۵۸، گفته است:

«گمان مى‌کنند که اگر چنانچه «ولایت فقیه» در قانون اساسى بگذرد، این اسباب دیکتاتورى مى‌‏شود. در صورتى که ولایت فقیه هست که جلو دیکتاتورى را مى‌گیرد. اگر ولایت فقیه نباشد، دیکتاتورى مى‌شود. آنکه جلو مى‌گیرد از اینکه رئیس جمهور دیکتاتورى نکند، آنکه جلو مى‌گیرد از اینکه رئیس ارتش دیکتاتورى نکند، رئیس ژاندارمرى دیکتاتورى نکند، رئیس شهربانى دیکتاتورى نکند، نخست وزیر دیکتاتورى نکند؛ آن فقیه است. آن فقیهى که براى امّت تعیین شده است، و امام امّت قرار داده شده است، آن است که مى‏‌خواهد این دیکتاتوری‌ها را بشکند و همه را به زیر بیْرَق اسلام و حکومت قانون بیاورد. اسلام، حکومتش حکومت قانون است؛ یعنى قانون الهى، قانون قرآن و سُنَّت است. و حکومت، حکومتِ تابع قانون است؛ یعنى خود پیغمبر هم تابع قانون، خود امیر المؤمنین هم تابع قانون، تخلّف از قانون یک قدم نمى‏‌کردند و نمى‏‌توانستند بکنند. اسلام دیکتاتورى ندارد، اسلام همه‏‌اش روى قوانین است و آن کسانى که پاسدار اسلام‏‌اند، اگر بخواهند دیکتاتورى کنند، از پاسدارى ساقط مى‌شوند به حسب حکم اسلام. اغفال نکنند به اینکه بگویند که این قانون دمکراسى نیست! این‌ها، اسلام را هم دمکراسى نمى‌دانند.» 

استدلال او در این دوران این است که ولایت فقیه نظام مشروطه است، برای اینکه زمامداری ولی فقیه محدود به احکام فقهی است. فرض کنیم چنان باشد (خود او بعد‌ها با برساختن نظریهٔ ولایت مطلقهٔ فقیه این امر را انکار کرد و گفت ولی فقیه می‌تواند کلیهٔ احکام اولیهٔ اسلام را تعطیل کند)، وقتی خود احکام فقهی با دموکراسی و آزادی و حقوق بشر تعارض بنیادین دارد، چه جای سخن گفتن از نفی دیکتاتوری؟

استدلال آیت الله خمینی روشن بود. مردم با ۹۸ درصد آرای خود به جمهوری اسلامی رأی داده‌اند. سپس نمایندگان خود را برای تدوین قانون اساسی برگزیدند. نمایندگان آن‌ها قانون اساسی را نوشتند و در پایان کار، اکثریت مردم ایران طی یک همه پرسی به قانون اساسی جدید، رأی دادند. آیا دموکراسی از این بالا‌تر در دنیا وجود دارد؟ گویی دموکراسی چیزی جز برگزاری انتخابات هدایت شده نیست. نتیجهٔ کار هرچه باشد، اهمیت چندانی ندارد. دموکراسی‌ها دارای قانون اساسی‌ای هستند که از شهروندان در برابر سلطهٔ یک صنف و طبقه و دخالت دولت در آزادی‌های مشروع دفاع می‌کند. در این گونه قوانین، حقوقی وجود دارد که هیچ دولتی مجاز به نقض یا لغو آن‌ها نیست.

در بیست و شش آذر ماه  ۱۳۵۸ گروهی از خبرنگاران مسلمان مقیم آمریکا به دیدار او می‌روند و از دیکتاتوری فقیه می‌پرسند.‌‌ همان مدعیات پیشین را دوباره بازگو می‌کند که، اسلام مخالف دیکتاتوری است. ولایت فقیه برای جلوگیری از دیکتاتوری است. نصب رئیس جمهور از سوی ولی فقیه عالم عادل مدبر، پس از رأی مردم، هیچ منافاتی با دموکراسی ندارد. مخالفت با ولایت فقیه، مخالفت با علم و عدالت است. اسلام حاکمانی چون هیتلر و کار‌تر بر سر کار نمی‌آورد تا مردم را «بزنند» و «بکوبند» و «سرکوب کنند.»

آیت الله خمینی نمی‌داند، دموکراسی نظامی است که ساختاری می‌آفریند که فساد و سلطهٔ خودسرانهٔ زمامداران تا حد ممکن کاهش دهد. در نظام‌های دموکراتیک، توجه معطوف به ساختار‌ها و نهادهاست، نه افراد. اما تمامی توجیه‌هایی که آیت الله خمینی در دفاع از ولایت فقیه بر می‌سازد، معطوف به افراد است. می‌گوید پیامبر اسلام و علی بن ابی طالب را در نظر بگیرید. آنان زندگی زاهدانه و درویشانه‌ای داشتند، رهبران کدام دموکراسی این چنین زندگی کرده یا می‌کنند؟ علی بن ابی طالب به عنوان ولی امر با کسی که از او شکایت کرد، در محکمه وضعیت برابری داشت، در کدام دموکراسی چنین وضعیتی وجود دارد. بعد از این شواهد تاریخی نتیجه می‌گیرد که ولی فقیه هم همین گونه است. این مدعیات صادق باشد یا کاذب، ربطی به دیکتاتوری ندارند. یعنی می‌توان دیکتاتور بود و در عین حال زندگی ساده، فقیرانه و پاکی داشت (مورخان نوشته‌اند که روبسپیر چنین بوده است). مسألهٔ دموکراسی این است که چه باید کرد تا افرادی چون روبسپیر و استالین که تعدادشان زیاد است، نتوانند دموکراسی را به دیکتاتوری تبدیل سازند؟ عادل بودن حاکم داروی شفابخش سرطان استبداد نیست. برای اینکه قدرت اولین چیزی را که از آدمی می‌ستاند، قدرت «عدالت ورزی» است. برای برپا ساختن نظام سیاسی عادلانه و دموکراتیک، باید به ساختار‌ها و نهاد‌ها توجه کرد. دموکراسی از طریق توزیع قدرت و ایجاد موازنهٔ قوا- میان دولت و جامعهٔ مدنی- مانع دیکتاتوری می‌شود. با تولید قدرت‌های مستقل، قدرت دولت را محدود و کنترل می‌کند.

آیت الله خمینی با جاهل قلمداد کردن مخالفان ولایت فقیه، این نظریه را موجه می‌سازد. به گمان او، مخالفان اسلام ناشناس‌اند. و چون چنین است، «خیال مى‏‌کنند که چنانچه حکومت فقیه باشد، حکومت دیکتاتورى است.» می‌گوید اشکال اصلی مخالفان به خود اسلام باز می‌گردد. آن‌ها از اسلام می‌ترسند که مانع فساد و تبه کاری است،

«و الّا حکومت اسلامى مثل حکومت على بن ابی طالب دیکتاتورى تویش نیست. حکومتى است که به عدل است. حکومتى است که زندگى خودش از زندگى سایر رعیت‌ها بد‌تر است. آن‌ها نمى‏ توانستند مثل او زندگى کنند. او نان جو هم سیر نمى‏‌خورد. یک لقمه، دو تا لقمه برمى ‏داشت با یک خرده نمک مى ‏خورد. این حکومت اصلًا  مى‏‌تواند دیکتاتورى؟ دیکتاتورى براى چه بکند؟ عیش و عشرتى نیست تا اینکه بخواهد دیکتاتورى بکند براى او. حکمفرمایى اصلًا در اسلام نیست. حکمفرمایى اصلًا  در کار نیست. پیغمبر اسلام که رأس مسلمین و اسلام بود وقتى که در یک مجلسى نشسته بودند تو مسجد روى آن حصیرها- معلوم نیست حصیر حسابى هم داشته باشد- آنجا نشسته بودند، دور هم که نشسته بودند، عرب‌هایى که خارج بودند و نمى‏‌شناختند پیغمبر را مى‏‌آمدند مى ‏گفتند که کدام یکى محمد هستید. نمى‌شناختند. براى اینکه حتى یک همچون چیزى هم زیر پیغمبر نبود. حالا ما اشراف هستیم. یک همچو حکومتى که بنا باشد این طورى باشد، یک خانه گلى داشته باشد، یک گلیم هم حتى نداشته باشد، یک حکومتى که یک پوست مى‏‌گویند داشته است که روز‌ها علوفه شترش را حضرت امیر رویش مى ریخته، شب‌ها زیر خودش و فاطمه مى‌انداخته و مى‌خوابیده رویش، اینکه دیکتاتورى نمى تواند باشد. این‌هایى که مى‌گویند دیکتاتورى، اسلام را نمى ‏فهمند چى هست. فقیه اسلام را نمى دانند. خیال مى‌کنند ما، هر فقیه، هر فقیه، هر چه هم فاسد باشد این حکومت، فقیه اگر پایش را این طور بگذارد، اگر یک گناه صغیره هم بکند از ولایت ساقط است. مگر ولایت یک چیز آسانى است که بدهند دست هر کس؟ این‌ها که مى‌گویند که دیکتاتورى پیش مى‌آید- نمى‏‌دانم- این مسائل پیش مى‌آید، این‌ها نمى‌دانند که حکومت اسلامى حکومت دیکتاتورى نیست. اسلام مقابل دیکتاتور‌ها ایستاده. و ما مى‌خواهیم که فقیه باشد که جلوى دیکتاتور‌ها را بگیرد. نگذارد رئیس جمهور دیکتاتورى کند. نگذارد نخست وزیر دیکتاتورى کند. نگذارد رئیس مثلًا  لشکر دیکتاتورى بکند. نگذارد رئیس ژاندارمرى دیکتاتورى بکند. نه اینکه بخواهیم دیکتاتورى درست کنیم. فقیه مى‏‌خواهد چه کند دیکتاتورى را؟! کسى که زندگى عادى دارد و نمى‌خواهد این مسائل را، دیکتاتورى براى چه مى‏‌خواهد بکند.»

به نظر او، فقهای نویسندهٔ قانون اساسی جمهوری اسلامی در این زمینه بسیار «احتیاط کاری» کرده‌اند، برای اینکه انتخاب ولی فقیه را به مجلس خبرگان منتخب مردم واگذار کرده‌اند. بدین ترتیب، جایی برای دیکتاتوری باقی نمی‌ماند. دیکتاتور ساز خواندن قانون اساسی جمهوری اسلامی نارواست، برای اینکه ابتدا مردم با رأی خود در رفراندوم این نظام را انتخاب کردند، در گام دوم، نمایندگانی برای تصویب قانون اساسی برگزیدند، و در گام سوم قانون اساسی برساخته شده توسط آن‌ها را از طریق انتخابات تایید کردند. در رفراندم:

«بیست میلیون رأى داشتیم. یک جا [رأی به قانون اساسی] هم که یک دسته‏‌هاى نیامدند و قهر کردند از باب اینکه آن‌ها هم نمى‏‌دانستند که ما چه مى‏‌خواهیم بگوییم، قهر کردند رفتند کنار نشستند. مع ذلک ۱۶ میلیون جمعیت تقریباً رأى داد و ۹۰ درصد مردم گفتند ما رأى مى ‏دهیم. بعد‌ها آن‌ها هم گله خواهند کرد که چرا ما را نگذاشتند رأى بدهیم. شاید آن‌ها هم همین رأى را بدهند و باز بشود بیست و چند میلیون... حالا چهار نفر آدم آمده مى‌خواهند بر تمام شانزده میلیون جمعیت حکومت کنند! ما دیکتاتورى مى‌کنیم یا شما؟ شما به دمکراسى عمل مى‌کنید... یا ما که دو دفعه براى مردم [رأى‏] قرار مى‌دهیم؟ همهٔ دنیا یکدفعه است، ما دو دفعه به رأى عمومى مردم قرار مى‌دهیم. این دیکتاتورى است.» 

برخی بر این نکته تأکید می‌نهادند که ولایت فقیه با حاکمیت ملی تعارض دارد. آیت الله خمینی چنان تعارض و تناقضی را رد می‌کرد. می‌گوید مردم به نمایندگان مجلس خبرگان قانون اساسی رأی دادند. سپس مصوبهٔ ان‌ها را هم از طریق همه پرسی تأیید کردند. اگر این فرایند و نتیجهٔ آن حاکمیت ملی نیست، پس حاکمیت ملی چیست؟ طراحان این مسأله علیه حاکمیت ملی اقدام کرده‌اند، نه مجلس خبرگان که فقیه عادل که دیکتاتوری را «فسق» و «ظلم» می‌داند، حاکم کرده است. در واقع برگزاری دو انتخابات، برای بیرون آوردن بهانه از دست آنهایی بود که «دلشان دموکراسی می‌خواست». از این به بعد باید صورت مسأله را عوض کرد. قانون اساسی اختیارات را به ولی فقیه سپرده است تا جلوی دیکتاتوری را بگیرد و مانع برهم ریختن کشور شود. او منطق مخالفان را به پرسش گرفته و می‌گوید: اگر همهٔ مردم اختیارشان را به ولی فقیه بسپارند، این دیکتاتوری است، اما اگر مخالفان با آرای همهٔ مردم مخالفت کنند، این دیکتاتوری نیست. خبرگان منتخب مردم ولی فقیه عادل را انتخاب می‌کنند. همین فرایند برای دیکتاتوری نبودن کفایت دارد. هدف نویسندگان قانون اساسی این بود که مبادا رئیس جمهوری چون نیکسون‌ها و کارتر‌ها بر سر کار آید. در ‌‌نهایت، مخالفان ولایت فقیه افرادی عقده‌ای هستند که امیدواریم عقده‌هایشان رفع شود.»

هنوز چیزی در اینجا مخفی مانده است. آیت الله خمینی به نوع دیگری هم فرایند حقوق دموکراتیک را نابود کرد. آیت الله ابوالقاسم خزعلی در خاطرات خود در این خصوص گفته است:

«امام در جلسات خصوصی خواسته‌هایی داشت و می‌خواست خبرگان تدوین قانون اساسی آن‌ها را تصویب کنند، ولی می‌خواست آن‌ها غیرعلنی و بدون حضور نمایندگانی که محرم نبودند مطرح شود از این رو دکتر بهشتی با درایت و عهده داری مناسب جلسات توانست تمام منویات رهبر انقلاب را از تصویب بگذراند.»**

این چنین بود که آیت الله خمینی با استفادهٔ از ترفندهای گوناگون، ولایت فقیه را بر قانون اساسی مسلط و به اساس آن تبدیل کرد. ورود «ولایت» به معنای خروج «وکالت» بود. نظام‌های دموکراتیک، نظام‌هایی هستند که مردم با رأی/قرارداد خود آن‌ها را جعل می‌کنند/می آفرینند، زمامداران دموکراسی‌ها کارگزاران/وکلای مردم‌اند، نه «ولی» آن‌ها. آیت الله خمینی می‌گفت ولایت فقیه برای آن است که جلوی دیکتاتوری رئیس جمهور و دیگر زمامداران را بگیرد. اما او آگاهانه به این اشکال اصلی توجه نمی‌کرد که خود ولایت فقیه چیزی جز دیکتاتوری نیست. به تعبیر دیگر، به یک شخص (سلطان) حق می‌دهد تا به طور خودسرانه (مطابق میل خود) در زندگی شهروندان دخالت کند. هر جا آدمیان در معرض دخالت خودسرانهٔ دیگری قرار داشته باشند- حتی اگر دیگری مانند یک ارباب مهربان از اختیار خود علیه بردهٔ خود استفاده نکند- با دیکتاتوری مواجه خواهیم بود. رابطهٔ ولی فقیه/مردم، رابطهٔ خدایگان/برده است، حتی اگر سلطان ارباب خوبی باشد.

پاورقی‌ها:

* هاشمی رفسنجانی در این باره گفته است:

«امام هم وقتی این بحث به طور جدی مطرح شد و متوجه شدند این نقص در پیش نویس قانون اساسی بوده است، خیلی محکم ایستادند و از آوردن مسألهٔ ولایت فقیه در قانون اساسی دفاع کردند. به طوری که وقتی ایشان فهمیدند آقای بازرگان و دوستانش در اعتراض به گنجاندن ولایت فقیه در قانون اساسی تصمیم گرفته‌اند که یا انحلال مجلس خبرگان را مطرح کنند و یا استعفای دسته جمعی بدهند در مقابل آن‌ها ایستادند و به آن‌ها هشدار دادند و فرمودند که با استعفایشان موافقت خواهند کرد. این موضع‌گیری امام و بعد هم حمایت صریح ایشان از مجلس خبرگان و اصل ولایت فقیه به همگان نشان داد که امام در تأیید و تثبیت این اصل در قانون اساسی، تأکید و اصرار بسیار دارند.» (انقلاب و پیروزی، کانامه و خاطرات سال ۵۷ و ۵۸ هاشمی رفسنجانی، دفتر نشر معارف انقلاب، صص ۳۵۸- ۳۵۷).

**خاطرات آیت الله ابوالقاسم خزعلی، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۱۵۲. 

نقل قول‌های آیت‌الله خمینی که در متن از آنها استفاده شده،  از صحیفهٔ امام، جلد دهم و یازدهم ذکر شده است. 

خبر - اکبر گنجی

نسبت جمهوری اسلامی با حقوق بشر و نگاه مسئولان آن به این موضوع از محل‌های منازعه بین گروه‌های سیاسی است. اکبر گنجی به مرور دیدگاه‌های آیت‌الله در زمینه حقوق بشر پرداخته است.

ماده 18 و 19 و 20 و 21 و 22 اعلامیه جهانی حقوق بشر ناظر به حق آزادی عقیده و مذهب و بیان، حق تغییر مذهب، حق مشارکت سیاسی و غیره است. آیت‌الله خمینی پس از بازگشت به کشور، به گونه‌ای انقلاب را پیش برد که افراد را از حقوق دموکراتیک محروم ساخت. این فرایند، طی چند گام زیر صورت گرفت:

 انتخاب میان شقوق مختلف و رفراندوم جمهوری اسلامی: انسان موجودی انتخاب‌گر است. انتخاب زمانی معنا می‌یابد که از یک سو شقوق مختلف وجود داشته باشد و از سوی دیگر آدمی مجاز باشد آزادانه یکی از شقوق را انتخاب کند. آزادی منفی، امکان انتخاب میان شقوق مختلف، بدون مزاحمت دیگران است. بنابراین باید انواع شقوق وجود داشته باشد تا انتخاب معنادار شود.

قرار بود مردم ایران در 12 فروردین 1358، نظام سیاسی آینده را از طریق همه‌پرسی انتخاب کنند. برخی معتقد به نظام جمهوری بودند، برخی «جمهوری دموکراتیک» را پیشنهاد می‌کردند، برخی دیگر هم «جمهوری دموکراتیک اسلامی» را مطرح می‌کردند. رهبری کاریزماتیک آیت‌الله خمینی جای انکار ندارد. پایگاه قوی اجتماعی‌اش او را در شرایطی قرار داده بود که اگر چیزی را تأیید می‌کرد، اکثریت بدون چون و چرای مردم بر نظرش صحه می‌گذاردند.

اما او امکان انتخاب را از راه خارج کردن شقوق مختلف از بین برد و حکم صادر کرد که مردم فقط مجازند از به «جمهوری اسلامی» آری یا نه بگویند. به کسانی که شق ثالثی را مطرح می‌ساختند به شدت حمله می‌کرد و آنها را «شیطان» و «غربزده» می‌نامید. به عنوان نمونه، در سخنرانی 15 اسفند 57 گفت:

 «رأى بدهید به جمهورى اسلامى- این هم با همین کلمه: نه یک حرف زیادتر و نه یک حرف کمتر- براى این که الآن شیاطین افتاده‏‌اند دنبال این که «جمهوری» محض، همین جمهورى باشد، «جمهورى دمکراتیک» باشد و از این حرف‌ها...همه درد و بلاى ما این است که ما غربزده هستیم. ما سال‌هاى طولانى زیر بار غرب بودیم، زیر بار آمریکا بودیم، سال‌هاى متمادى مأنوس شدیم ما. اصلًا  قلوبمان قلوب غربى است. متبدل شدیم به یک انسان غربى...شما حالا مى‌خواهید بگویید روى پاى خودمان مى ‏خواهیم بایستیم، باز هم رنگ غرب؟ حالایى که مى‌گویید روى پاى خودمان، باز هم «جمهورى دمکراتیک»؟ یعنى جمهورى غربى؟ مستقلیم ما؛ ما مى‌خواهیم مستقل باشیم. ما اسلام است مذهبمان. ما قوانینمان قوانین اسلام است؛ قوانین غنى اسلام است. همه چیز باید متحول بشود.»

هنوز یک ماه از پیروزی انقلاب نگذشته بود که همه شعارها و وعده‌های پاریس را زیر پا نهاد. در پاریس «جمهوری فرانسوی» را وعده می‌داد، اما در تهران آن جمهوری/دموکراسی‌ها را فاسد قلمداد می‌کرد. آیا فساد جمهوری/ دموکراسی های غربی یکی دو ماهه مکشوف او شد؟ چه مسائلی ظرف یک‌ ماه پس از پیروزی انقلاب پیش آمد که او وعده‌های خود را زیر پا گذاشت؟ مگر می‌شود کسی به شعارهای پاریس اعتقاد داشته باشد و به این سادگی آنها را نادیده بگیرد؟ در روز 12 فروردین 58 که رفراندوم در حال برگزاری بود،طی پیامی رادیو تلویزیونی به مردم گفت:

«ما باک نداریم که در غرب به ما صحبتى بکنند، و کسانى که ادعا مى‌کنند که ما حقوق بشر را مراعات مى‏‌کنیم به ما اشکال بکنند. ما باید روى میزان عدل رفتار کنیم. ما بعد خواهیم فهماند به آنها که معنى دمکراسى چیست. دمکراسى غربى‌‏اش فاسد است، شرقى‌‏اش هم فاسد است؛ «دمکراسى اسلامى» صحیح است و ما بعدها اگر توفیق پیدا کنیم به شرق و غرب اثبات مى‏‌کنیم که این دمکراسى که ما داریم، این دمکراسى است نه آنکه شما دارید.»

آنان که مدعی هستند مسایل عملی باعث نادیده گرفتن وعده‌ها و شعارهای پاریس شد، باید توضیح دهند آن مسایل عملی چه بود و چگونه ظرف چند هفته ظهور کرد؟ آیت الله خمینی در تهران «جمهوری الهی» را جایگزین «جمهوری فرانسوی» کرد. به صراحت اعلام کرد که جمهوری چندان اهمیتی ندارد، اسلام و احکام فقهی اش مهم است. می‌گفت:مردم برای اسلام خون دادند، نه جمهوری. برای این که ایران قرآنی بشود، نه مثل سوئیس. استقلال و آزادی بدون امام زمان فاقد ارزش است. «جمهوری خواهان» را «دشمن ما» نامید و «جمهوری خواهی» را «توطئه» قلمداد کرد. همه این تحولات در عرض یکصد روز اتفاق افتاد.

پس از برگزاری رفراندوم جمهوری اسلامی هم از حمله‌های خود بر شقوق دیگر نکاست، چرا که باید قانون اساسی نوشته و به تصویب می‌رسید. او از طریق فضاسازی داشت شرایط مطلوب را برای آنچه در نظر داشت آماده می‌کرد. طرفداران دیگر شقوق را دشمن خدا و قرآن و پیغمبر و امام زمان و ملت ایران قلمداد کرد. در 2/3/ 1358 در دیدار با دانشجویان دانشکده ادبیات و فرهنگیان اهواز، خطاب به آنها گفت:

«ما یک جمهورى الهى مى‌خواهیم، مى‌خواهیم احکام الهى در خارج تحقق پیدا کند...دشمن‌هاى ما از جمهورى نمى‌ترسند، از اسلام مى‏‌ترسند. از جمهورى صدمه ندیدند، از اسلام صدمه دیدند. آن که تودهنى به آنها زد جمهورى نبود، جمهورى دمکراتیک هم نبود، جمهورى دمکراتیک اسلامى هم نبود؛ جمهورى اسلامى بود...اگر اشخاصى باشند که دم از آزادى مى‏‌زنند، دم از استقلال مى‌زنند لکن در نوشته‏‌هاشان از خدا خبرى نیست، از اسلام خبرى نیست، از جمهورى اسلامى خبرى نیست، اینها همان طورى که شیطان از بسم اللَّه مى‌ترسد اینها از اسلام مى‌ترسند...هر کس که مسیرش مسیر اسلام نباشد دشمن ماست، با هر اسم مى‌خواهد باشد. هر کس جمهورى را بخواهد دشمن ماست، براى این که دشمن اسلام است. هر کس پهلوى جمهورى اسلامى «دمکراتیک» بگذارد این دشمن ماست، هر کس «جمهورى دمکراتیک» بگوید، این دشمن ماست، براى این که این اسلام را نمى‏‌خواهد...ما خون دادیم براى آن جمهورى؟ ما خون دادیم براى جمهورى غرب؟ ما براى اسلام خون دادیم...ببینید چه جمعیت‌هایى هستند که روحانیون را مى‏‌خواهند کنار بگذارند؛ همان طورى که در صدر مشروطه روحانى کار را کرد و اینها زدند و کشتند، ترور کردند. همان نقشه است. آن وقت ترور کردند سید عبد‌اللَّه بهبهانى را، کشتند مرحوم نورى را و مسیر ملت را از آن راهى که بود برگرداندند به یک مسیر دیگر...ما آزادى‌ای که اسلام تو [ى‏] آن نباشد نمى‌خواهیم. ما استقلالى که اسلام تو [ى‏] آن نباشد نمى‌خواهیم. ما اسلام مى‌‏خواهیم. آزادى که در پناه اسلام است، استقلالى که در پناه اسلام است ما مى‌خواهیم. ما آزادى و استقلال بی ‏اسلام به چه دردمان مى‏ خورد؟ وقتى اسلام نباشد، وقتى پیغمبر اسلام مطرح نباشد، وقتى قرآن اسلام مطرح نباشد، هزار تا آزادى باشد. دشمن خودتان را بشناسید؛ من حالا دارم معرفى مى‏‌کنم...اینها مى‌خواهند یک مملکت غربى براى شما درست کنند آزاد هم باشید، مستقل هم باشید اما نه خدایى در کار باشد و نه پیغمبرى و نه امام زمانى و نه قرآنى و نه احکام خدا- نه نمازى و نه هیچ چیز. شما شهادت را براى خودتان فوز مى‌دانید براى این که مثل- مثلًا- سوئیس بشوید یا شما قرآن را مى‏‌خواهید؟ شما براى اسلام قیام کردید. این همه رنج و زحمت که روحانیت برد و مى‌برد براى اسلام است. هر جا که گفتند جمهورى، بدانید که توطئه تو کار است...هر جا گفتند جمهورى دمکراتیک، بدانید توطئه تو کار است...این آزادى را براى شما ممکن است تأمین کند، استقلال را هم براى شما ممکن است تأمین کند، اما استقلالى که تو [ى‏] آن امام زمان نیست، آزادى که تو [ى‏] آن قرآن نیست، آزادى که در آن پیغمبر اسلام نیست. ملت ما خدا را مى‌خواست، او اسلام را می‌خواست، او مى‌خواست که اسلام در خارج تحقق پیدا بکند...با اینها باید ما همان مبارزه‏اى را بکنیم که با محمد رضا کردیم؛ براى این که توطئه در کار است نه قضیه آزادى.»

تمامی‌شقوق مختلف را ضد قرآن و توطئه به شمار می‌آورد. «جمهوری خواهی» بدون اسلام یعنی خدعه و توطئه و خیانت. در 4/3/ 1358 طی سخنانی گفت:

«جمهورى تنها، از اسلام مى‌ترسند! جمهورى تنها، «جمهورى دمکراتیک» آنها که مى‌خواهند یک قدرى در پرده صحبت کنند، «جمهورى دمکراتیک اسلام.» اینها همه خدعه است. اینها براى این است که از اسلام مى‌ترسند...اگر تمام آزادی‌ها را به ما بدهند، تمام استقلال‌ها را به ما بدهند و بخواهند قرآن را از ما بگیرند، نمى‌خواهیم. ما بیزار هستیم از آزادى منهاى قرآن، ما بیزار هستیم از استقلال منهاى اسلام، ما بیزار هستیم از این که بگویند اسلام منهاى روحانیت. اسلام منهاى روحانیت خیانت است...ملت نمى‌تواند توطئه را تحمل کند. ما تحمل نمى‌کنیم این توطئه را. اینها توطئه است؛ توطئه بر ضد اسلام؛ توطئه بر ضد ملت.»

آیت‌الله خمینی نشان می‌دهد که رژیم سلطنتی بی‌منطق است برای این که از پیش تکلیف سرنوشت نسل‌های بعدی را هم معین می‌کند. اما رژیم جمهوری فاقد چنان بی‌منطقی‌هایی است. باید از او پرسید، نظام ولایت فقیه، نظامی منطقی یا ضد منطق است؟ به کدام دلیل می‌توان سرنوشت تمام نسل‌های بعدی را به فقها واگذار کرد؟ چرا نسل کنونی مجاز نیست درباره تداوم یا عدم تداوم این رژیم تصمیم گیری کند؟ در 26/4/ 1358، می‌گوید:

«رژیم سلطنتى از اول یک رژیم بى‏ منطق بوده است. حالا من یک کلمه‏‌اش را براى شما مى‌گویم: ما فرض مى‌کنیم که تمام ملت جمع شده‏ اند و یک کسى را براى خودشان مثلًا  سلطان قرار داده‏ اند. بسیار خوب، اختیار دارند مردم یک کسى را انتخاب کنند، انتخاب کردند. خوب، این ملتى که حالا هستند حق دارند، در حومه زندگى خودشان اختیار دارند که یک کسى را قرار بدهند. خوب، براى صد سال بعدى که این آقایان هیچ نیستند چه حقى دارند؟ شما چه حقى دارید که براى اولادتان و اولاد اولادتان که الآن نیستند سلطان انتخاب کنید...به چه حقى ملت مى‌تواند براى نسلهاى آتیه‏‌اش سرپرست قرار بدهد؟ خودشان اختیار دارند، باید خودش انتخاب کند، و لهذا سلطنت از اول غلط بوده. جمهورى یک مطلب صحیحى است؛ براى این که هر مملکتى وقتى قرار دادند، خود این تا چهار سال، پنج سال است، بعد از چهار سال و پنج سال، باز ثانیاً باید قرار بدهند. دیگر براى نسل‌هاى آتیه ارثى نیست، که یک کسى چنانچه پسرش هم هر چه باشد باید بشود...و لهذا اصلًا  منطقى نیست سلطنت به این معنایش؛ به این معنا که یک سلطنت میراثى...منطقى آن است که کار دست خود ملت باشد. ملت یک کسى را مى‏‌آید انتخاب مى‏‌کند، آن هم انتخاب آزاد مى‏‌کند، و یک کسى را رئیس جمهور قرار مى‌دهد، ملت اختیار دارد که یک کسى را براى خودش رئیس جمهور قرار بدهد، بعد که چهار سال گذشت، باز همین ملت است و همین بساط، باز یکى دیگر را قرار مى‌دهند، یا اگر این آدم خوبى بود، همین را قرار مى ‏دهند. تکلیف صد سال بعد را من و تو نمى‌توانیم تعیین کنیم. ما حق داریم براى خودمان؛ مثل این است که ما یک نفر را فرض بفرمایید که وکیل کنیم از جانب آن آدمى که مرده. نیامده است، یا آن آدم‌هایى که رفته‌‏اند! به من چه ربط دارد؟ این اصلًا یک رژیم غیر منطقى بوده است. حالا هم هر جا باشد غیر منطقى اس.»

هدف آیت الله خمینی تأسیس یک رژیم سلطانی فقیه سالار بود،نه «جمهوری» مانند «جمهوری فرانسه.» اگر بود، در عرض چند هفته این هدف تغییر نمی‌کرد و به آن شیوه‌های غیر اخلاقی تهمت‌زنی برای حذف شقوق مختلف متوسل نمی‌شد. پیام آیت‌الله خمینی به مناسبت برگزاری رفراندوم و آغاز جمهوری اسلامی‌ گویای مقاصد او بود. در این پیام، هیچ سخنی از جمهوری فرانسه، حقوق بشر و دموکراسی نبود. بلکه سخن از آغاز «امامت»، اجرای قران و سنت و حکومت الله بود. می‌نویسد:

«من در این روز مبارک که روز امامت است و روز فتح و ظفر ملت، جمهوری اسلامی را اعلام می‌کنم...با رأی قاطع به جمهوری اسلامی، حکومت عدل الهی را اعلام نمودید....باران رحمت قرآن و سنت بر همه کس بهکسان می بارد...صبگاه 12 فروردین روز نخستین حکومت الله است...تحت لوای اسلام و پرچم قرآن،عدالت الهی را با پشتیبانی خود اجرا نمائید.»

پانوشت

گفته‌های آیت‌الله خمینی از جلد ششم و هفتم کتاب صحیفه امام نقل شده است. 

آیت‌الله خمینی در این سخنرانی از این که در زمان پیروی انقلاب احزاب و مطبوعات را تعطیل نکرد ابراز پشیمانی می‌کند.

خبر - مردمک

سید حسن خمینی، نوه بنیان‌گذار جمهوری اسلامی، گفت: امروز جامعه گرفتار چاپلوسان است و مسیر انحطاط را با شتاب طی می‌کند.

حسن خمینی، نوه آیت‌الله خمینی در جمع زندانیان سیاسی مسلمان پیش از انقلاب گفت: امروز «امام امام» گفتن برای بسیاری منافع دارد.

او در ادامه گفت: جامعه گرفتار چاپلوسان است و مسیر انحطاط را با شتاب طی می‌کند.

حسن خمینی به توصیه پدرش، احمد خمینی مبنی بر مواظبت از «چند نفر» اشاره کرد و گفت: به گفته پدرم این چند نفر کسانی بودند که در شرایط سخت دوران تبعید، هر چه اندوخته بودند به زمین گذاشتند با تحمل دشنام‌های محیط متحجرانه نجف آن دوران، به پشتیبانی از امام پرداختند.

وی با تاکید بر اینکه اجر کسانی که در روزهای سخت مبارزه با امام همراه شدند، با دیگران یکسان نیست، گفت: زمانی که آوردن اسم مبارزه و ذکر نام خمینی جرم بود، سال‌هایی که خمینی گفتن «پلو» نداشت، بلکه «چوب» داشت، تنها کسانی آمدند که حق‌گو بودند.

نوه بنیانگذار انقلاب اسلامی گفت: جامعه‌ای که از زبان صادق‌ترین افراد دوران مبارزه سخنی نشنود، به گوش نگیرد و به آنها روی ترش کند، مجبور می‌شود تجربیات تلخ گذشته را دوباره تجربه کند.

در این دیدار، زندانیان سیاسی مسلمان قبل از انقلاب و خانواده‌های آنها، واقعه 14 خرداد را محکوم کردند.

چهاردهم خرداد امسال در سالگرد ارتحال آیت‌الله خمینی، گروهی از هواداران محمود احمدی‌نژاد، با شعارهایی از جمله «مرگ بر موسوی» از سخنرانی حسن خمینی جلوگیری کردند.

حتک حرمت از خانواده آیت‌الله خمینی از سوی مراجع و بسیاری از چهره‌های سیاسی کشور محکوم شده است.

خبر - مردمک

مهدی کروبی در پیام ویدیویی که به مناسبت سالگرد درگذشت آیت‌الله خمینی منتشر شد، درباره انحراف از راه آیت‌الله خمینی هشدار داد.

مهدی کروبی، دبیرکل حزب اعتماد ملی و از نامزدهای معترض به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری در ایران، روز گذشته به مناسبت سالگرد درگذشت آیت‌الله خمینی با انتشار یک پیام ویدئویی نسبت به «انحراف از مسیر آیت‌الله خمینی» هشدار داد.

این پیام ویدیویی در پایگاه اینترنتی سحام نیوز، متعلق به حزب اعتماد ملی برای نخستین بار منتشر شد.

در ابتدای این پیام، مهدی کروبی با اشاره به محدودیت‌هایی که از سوی حکومت ایجاد شده، گفت که هر سال در این روز در مراسم درگذشت بنیانگذار جمهوری اسلامی شرکت می‌کرده است، اما امسال به دلیل «تقلب بی‌سابقه در انتخابات» و پیامدهای بعدی آن، کشور دچار مشکلاتی شد.

مهدی کروبی به همراه میرحسین موسوی از نامزدهای انتخابات ریاست حجمهوری سال گذشته بود که به نتیجه انتخابات گردن نگذاشت و از به رسمیت شناختن ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد امتناع کرد. وی در اعتراض به نتیجه انتخابات، خواهان برگزاری دوباره انتخابات در ایران شد.

آقای کروبی با اشاره به «نظامی شدن» مراسم سالگرد آیت‌الله خمینی، گفت که نیروهای بسیج و سپاه به خود حالت «متولی بودن» می‌گیرند.

به نظر دبیرکل حزب اعتماد ملی، نظامیان به جایی رسیده‌اند که حتی گاهی برای نوه آیت‌الله خمینی هم تعیین تکلیف می‌کنند.

انحراف از راه خمینی

مهدی کروبی در بخش دیگر پیامش، با انتقاد از سیاست‌های انحصارطلبانه، گفت که حکومت معترضان به تقلب در انتخابات را به همکاری با موساد و سیا متهم می‌کنند و هر تهمت و افترایی را به آنها نسبت می‌دهد.

آقای کروبی خطاب به حاکمیت گفت: ما از راه امام منحرف نشده‌ایم و به خاطر راهمان و به خاطر آرمان‌های امام و مبارزات ملت هم داریم تلاش می‌کنیم و شما که اشکالی دارید بیایید باهم مناظره کنیم.

دخالت نظامیان در سیاست

مهدی کروبی در بخش دیگری از پیام ویدیویی خود در انتقاد از موضع‌گیری سیاسی نیروهای مسلح و دخالت آنها در سیاست یادآوری کرد که آیت‌الله خمینی هم در وصیتش و هم در عمل به شدت مخالف بود که نیروهای مسلح وارد دسته‌بندی‌های سیاسی شوند.

مخالفت با دخالت نظامیان در سیاست موضوعی است که همواره در رویدادهای حساس کشور به میان آمده است.

آقای کروبی بسیج و سپاه را متهم کرد که اسلحه در دست دارند و سرنوشت انتخابات را تعیین می‌کنند.

دبیرکل حزب اعتماد ملی در پایان این پیام گفت: ما دنده‌ پهنی داریم و هیچ اعتنایی به اراجیف آنها نمی‌کنیم و حرفمان را می‌زنیم.

خبر - مردمک

میرحسین موسوی در مصاحبه با سایت کلمه، خواستار روشنگری در مورد شخصیت بنیانگزار جمهوری اسلامی شد.

میرحسین موسوی، کاندیدای معترض به نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران در سال 1388،  از تحریف شخصیت آیت‌الله روح الله خمینی، بنیانگزار جمهوری اسلامی، توسط رسانه ملی و برخی از رسانه‌ها انتقاد و بر روشنگری در این مورد تاکید‌کرد.

آقای موسوی در آستانه سالگرد درگذشت آیت‌الله خمینی، 14 خرداد، در مصاحبه با سایت کلمه گفت: به نظر من لازم است در مورد این تحریف دوطرفه از سوی حاکمان که اکنون به زندانبانان و سلب‌کنندگان آزادی تبدیل شده‌اند و مخالفان بی‌نقاب امام روشنگری شود.

این رهبر مخالف دولت در پاسخ به این که چرا «هزینه‌های شگفت‌آور برای مراسم سالروز رحلت امام خمینی تدارک دیده‌شده» از نیاز حکومت به تدارک این هزینه‌ها سخن گفت.

آقای موسوی تاکید کرد: در شرایط موجود بخشی از حاکمیت که به خشونت و سرکوب و سلب آزادی‌های مشروع رو آورده، زندان‌ها را پر کرده و با پوشش خرافه و تحجر کشور را به افلاس و درماندگی در سطح داخل و خارج کشانده احتیاج دارد از این سرمایه عظیم اجتماعی به صورت مسرفانه‌ای استفاده کند.

این منتقد دولت در مورد ضرورت یادآوری جهت‌های اصلی انقلاب از «تلاش کنونی برای شبیه‌سازی ناشیانه میان وضع فعلی و دوران آیت‌الله خمینی» سخن گفت و تاکید کرد که این طرح باید خنثی شود.

«یادآوری نظرات و خاطرات امام»

میرحسین موسوی با تاکید بر ضرورت یادآوری نظرات آیت‌الله خمینی، از مجلس به عنوان یک نمونه نام برد و گفت: می‌توان نظرات ایشان را در مورد دوگانه شرع و عرف و این که تشخیص موضوع در عرف و شرع به عهده عرف است و مجلس نماینده عرف و نمایندگان خود از عرف بر‌می‌آیند، باز کرد و با این دید مجلس در راس امور قرار می‌گیرد.

وی نقل خاطرات از آیت‌الله خمینی را یک شیوه مهم و تاثیرگذار در روشنگری جهت‌های اصلی انقلاب دانست و پیروزی یک معلم داوطلب نمایندگی در انتخابات مجلس سوم بر یکی از منسوبین بنیانگزار انقلاب اسلامی در یک حوزه انتخابیه را یادآور شد که آیت‌الله خمینی در پاسخ به اعتراض داوطلب نزدیک به خود مبنی بر تردید در سلامت انتخابات، پیروزی آن معلم بدون پشتیبان را «علامتی برای صحت انتخابات» دانسته بود.

انتقاد از نظارت استصوابی

میرحسین موسوی با تاکید بر این که «طرح نظارت استصوابی در زمان امام وجود نداشت»، آن را وسیله‌ای برای انتخابات دو مرحله‌ای و اسلحه‌ای نام برد که ریشه‌ای در قانون اساسی و معرفت مردم ندارد و موجب کنار زدن خدمتگزاران دلسوز شده‌است.

آقای موسوی با انتقاد از نمایندگان اصولگرای مجلس گفت: آیا مفهوم جمله «مجلس در راس امور است» همین وضعی است که در آن به‌سر می‌برید؟ شما هنوز نتوانسته‌اید جزء کوچکی از تخلفات مالی دولت را رسیدگی کنید و جواب درست بگیرید چه پاسخی در برابر خداوند و بندگان خدا که شما وکیل آنان هستید دارید؟ آیا وضعیت مجلس فعلی شباهتی با مجلس زمان حضرت امام دارد؟

«فرمان هشت ماده‌ای سند است»

این منتقد دولت با تاکید بر این که «پروژه تحریف امام در طول ریاست جمهوری دهم» کلید زده‌شد، از جوانان خواست فرمان هشت ماده‌ای امام را به عنوان یک سند ببینند و تصریح کرد «این فرمان بدون هیچ تغییری می‌تواند فضاحت وضع موجود و بگیر و ببندها و مظالم حاکم بر مردم را نشان دهد.»

نخست‌وزیر دوران جنگ در پاسخ به این پرسش که چرا در بیانیه‌ها و سخنرانی‌های خود «به کرات از امام خمینی» نام می‌برد، با تاکید بر این که «به امام و انقلاب دلبستگی دارد»، گفت: ما از تعامل اندیشه‌ها ضرر نمی‌کنیم. ولی از پنهان کردن هویت خود در میان جمعی که خواستار صداقت است، قطعا ضرر می‌کنیم. یادمان باشد که شاید بهترین پوستر جنبش سبز «دروغ ممنوع است» بود.

خبر - مردمک

حسن روحانی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: عده‌ای می‌خواهند دفع حداکثری و جذب حداقلی کنند و حتی همین حداقل را هم جذب نمی‌کنند و می‌خواهند با یک باند کشور را اداره کنند.

حسن روحانی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: عده‌ای می‌خواهند دفع حداکثری و جذب حداقلی کنند و حتی همین حداقل را هم جذب نمی‌کنند و می‌خواهند با یک باند کشور را اداره کنند.

دبیر سابق شورای امنیت ملی در مراسم سالگرد درگذشت همسر آیت‌الله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی که در آرامگاه او در بهشت زهرا برگزار شد، تاکید کرد: بدانیم که برای رسیدن به تعالی، ‌75 میلیون جمعیت ایران باید همه در کنار هم باشند.

سخنان وی درباره دفع و جذب نیروها و جریان‌ها در ایران اشاره به سخنان رهبر جمهوری اسلامی در خطبه‌های نماز جمعه اواسط شهریور سال جاری دارد.

وی در خطبه‌هایش سیاست نظام در قبال جریان‌های مختلف ایران را جذب حداکثری و دفع حداقلی اعلام کرده و گفته بود نظام تا جایی که مجبور نباشد با جریانی برخورد نمی‌کند.

همچنین حسن روحانی در بخش دیگری از سخنان‌اش افزود: جامعه ما نباید جامعه‌ای شود که هرکس به خود اجازه دهد هر سخنی را بگوید و حتی نسبت به بیت امام و یادگاران امام سخن ناروا بگوید.

وی خاطرنشان کرد: نباید بگذاریم عزیزان امام منزوی شوند، نگذاریم کسانی که در سال‌های 41 و 42 و بعد از آن در قم و نجف دل امام(خمینی) را خون کردند،‌ بخواهند برای ما راه و مسیر باشند.

حمایت از جایگاه خاندان آیت‌الله خمینی از سوی حسن روحانی به این دلیل صورت گرفته است که در ماه‌های اخیر و پس از حوادث انتخاباف دهمین دوره ریاست‌جمهوری، حملات به خانواده وی افزایش یافته است.

حمله به خانواده خمینی ادامه دارد

طی دو سال گذشته اصولگرایان در دولت و سپاه پاسداران، شدیدترین حملات را علیه اعضای خانواده آیت الله خمینی به‌ویژه شخص حسن خمینی داشته‌اند.

ماجرا از آن آغاز شد که حسن خمینی موضع‌گیری سرلشکر محمدعلی جعفری، فرمانده کل سپاه پاسداران در مورد ضرورت حمایت از اصولگرایان در انتخابات مجلس شورای اسلامی را مخالف نظرات آیت الله خمینی خوانده بود.

از جمله انتقادات به حسن خمینی این بود که چرا در جریان اعتراضات پس از انتخابات سکوت کرده، در مراسم تنفیذ حکم ریاست جمهوری حاضر نشده یا پس از آزادی علیرضا بهشتی (فرزند آیت الله محمد بهشتی و مشاور میرحسین موسوی) از بازداشت به دیدار او رفته است.

اوایل اسفند سال جاری علی سعیدی، نماینده آیت الله خامنه ای در سپاه پاسداران از تردیدهایی جدی در مور موضع‌ گیری‌های‌ ماه‌های اخیر حسن خمینی سخن گفت.

علی سعیدی در نامه ای به قائم مقام موسسه تنظیم و نشر آثار آیت الله خمینی نامه‌ای نوشت و ضمن انتقاد از نزدیکی مواضع حسن خمینی با اصلاح طلبان، این سئوال مطرح کرد که آیا نوه آیت الله خمینی «در کنار مخالفان و در مقابل رهبری» قرار گرفته است؟

دفتر موسسه نیز در اعتراض به این نامه اعلام کرد که «چنین سخنان غلط و بی مایه ای، تنها عامل برای شادمانی دشمنان قسم خورده انقلاب و امام است».

این فیلم لحظاتی قبل از ورود آیت‌الله خمینی به بهشت‌زهرا پس از ورود ایشان به تهران در تاریخ 12 بهمن ماه 1357 را نشان می‌دهد.

با وجود آنکه ویدئو از کیفیت پایینی برخوردار است به نظر می‌رسد فرد سخنران آیت‌الله مطهری باشد.

وی  در این ویدئو می‌گوید: اولین وظیفه شعری ما حفظ جان آقاست.

او اضافه می‌کند: خدای ناکرده اگر آسیبی به ایشان برسد مثل اینست که به صد میلیون نفر آسیب رسیده باشد.