خبر - مردمک

وزیر امور خارجه ایران گفته است که جمهوری اسلامی و ترکیه رقیب نیستند بلکه نسبت به یکدیگر نقش مکمل دارند و دشمنان مشترک دو کشور، خواهان ایجاد اختلاف و سوتفاهم هستند.

به گزارش فارس، به نقل از خبرگزاری آناتولی ترکیه، علی‌اکبر صالحی دیروز ۲۴ آذر از چهره‌های سیاسی در ایران و ترکیه خواست تا «با اظهارات فاقد صحت، به دشمنان دو کشور فرصتی برای ایجاد اختلاف ندهند».

این سخنان وزیر خارجه در واکنش به اظهارات حسین ابراهیمی نایب‌رئیس کمیسیون امنیت‌ملی و سیاست‌خارجی مجلس است که روز سه‌شنبه گفته بود سپر موشکی ناتو در خاک ترکیه، طراحی آمریکا برای حفاظت از اسرائیل است و اگر به ایران حمله شود، این کشور حق دارد از خود دفاع کند.

وزیر امور خارجه ترکیه درباره این سخنان مبنی بر حمله موشکی ایران به سپر موشکی ناتو در خاک ترکیه، ابراز نارضایتی کرد.

وزیر امور خارجه ایران در واکنش به این سخنان حسین ابراهیمی، اظهارات او را «نظر شخصی» خوانده و گفته است: در ایران برخی خارج از مسئولیت خود و ندانسته درباره ترکیه مطالبی را بیان کردند که ما به‌طور کامل آن‌ها را رد می‌کنیم.

او مواضع رسمی جمهوری‌اسلامی را درباره ترکیه بر پایه «دوستی و برادری» توصیف و تصریح کرد که این مواضع درباره سیاست خارجی و مسائل بین‌المللی، توسط رهبری، رئیس‌جمهوری و وزیر امور خارجه بیان می‌شود.

آقای صالحی سطح روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور را خوب ارزیابی کرد و افزود به طور مثال سالانه بیش از دو میلیون نفر ایرانی به ترکیه سفر می‌کند.

در همین حال روز گذشته قدیر توپ‌باش شهردار استانبول با محمود حیدری، سرکنسول ایران در این شهر دیدار کرد و گفت: نباید اجازه دهیم فتنه‌گران، مناسبات ممتاز دو کشور را مخدوش کنند.

احمد داوود اوغلو در تماس تلفنی با علی‌اکبر صالحی ضمن ابراز نارضایتی از این اظهارات، خواستار توضیح او در این باره شد.

دولت ترکیه، پیش از این در شهریور ماه پس از تصمیم اعضای پیمان آتلانتیک شمالی مبنی بر نصب سپر موشکی، موافقت خود را با نصب این سامانه در خاک این کشور اعلام کرد.

سیستم راداری سپر دفاعی ناتو امکان آن را می‌دهد تا موشک‌هایی که به سوی هدف‌های مورد حفاظت ناتو پرتاب شده باشد ردگیری و قبل از اصابت به هدف، منهدم شوند.

ترکیه، کشور همسایه و نزدیک به ایران، عضو پیمان ناتو است و در حالی که روابط خوبی با آمریکا دارد، روابط اقتصادی گسترده‌ای نیز با ایران دارد.

به تازگی، جو بایدن، معاون‌اول رئیس‌جمهوری آمریکا در سفر به ترکیه از این کشور خواسته است تا علیه برنامه‌های‌ هسته‌ای جمهوری اسلامی تحریم‌های جدیدی در پیش بگیرد.

پیش از این، فرمانده هوا فضای سپاه ایران تاکید کرده بود اگر ایران مورد تهدید قرار بگیرد، سپاه پاسداران اول سپرهای موشکی ناتو در ترکیه را خواهد زد و سپس اهداف بعدی را مورد حمله قرار می‌دهد.

پیش‌تر خود آقای صالحی نیز صراحتا اعلام کرده بود که استقرار سپر موشکی در ترکیه موجب نگرانی ایران شده و وزیر دفاع ایران گفته بود که ایران هیچ تجاوزی از هیچ نقطه‌ای را علیه منافع کشور تحمل نخواهد کرد.

دیدگاه - محمود کیان‌ارثی

با نگاهی به پیروزی حزب «عدالت و توسعه» در ترکیه، محمود کیان‌ارثی در یادداشتی برای مردمک، به آینده مناسبات ایران و ترکیه پرداخته است.

نتایج نهایی انتخابات پارلمانی ترکیه، پیروزی بزرگ دیگری را در کارنامه حزب حاکم «عدالت و توسعه» ثبت کرد.

با به دست آوردن ۵۰ درصد آرای مردم، این حزب اسلامگرا برای سومین بار زمام امور را به دست خواهد گرفت.

هر چند اسلامگرایان به رهبری رجب طیب اردوغان اکنون ۳۲۷ کرسی را در پارلمان ترکیه در اختیار گرفته‌اند؛ اما اکثریت مطلقی که به آن برای تشکیل دولت یک حزبی نیاز داشتند به دست نیاوردند.

به این ترتیب رجب طیب اردوغان مجبور خواهد بود که برای تشکیل دولت جدید و ایجاد تغییرات وعده داده شده در قانون اساسی این کشور، با احزاب دیگر سکولار و ملی گرا شریک شود.

پیروزی تازه حزب عدالت و توسعه نشان داد که اکثریت مردم ترکیه به سیاست‌های داخلی و خارجی رجب طیب اردوغان اعتماد داشته و تداوم آن را تایید می‌کنند.

از هنگام روی کار آمدن اسلامگرایان، ترکیه در داخل شاهد رشد اقتصادی، محدود‌تر شدن نفوذ نظامیان ارتش این کشور و بهبود روابط حکومت مرکزی با کرد‌های ترکیه و اعطای حقوق بیشتر به آن‌ها بوده است.

در عرصه خارجی نیز، دست آوردهای حزب عدالت و توسعه کمتر از عرصه داخلی نبوده است.

نگاه به شرق دستگاه دیپلماسی اسلامگرایان حاکم، به افزایش بی‌سابقه نقش آنکارا در جهان عرب، نزدیکی بیشتر به ایران و کشورهای عربی و محبوبیت رجب طیب اردوغان در افکار عمومی جهان اسلام انجامیده است.

در واقع، حزب عدالت و توسعه در حالی دست به تشکیل دولت جدید می‌زند که پرونده‌های گشوده مهمی در سیاست خارجی در برابر آن قرار دارد.

پرونده‌هایی که تحولات پر تلاطم منطقه آن‌ها را روز به روز پیچیده‌تر می‌سازد.

روابط گسترده با تهران

رابطه با ایران همیشه برای ترکیه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است.

دو کشور همسایه به واسطه مرزهای مشترک خود، رویکرد‌ها و دغدغه‌های مشترکی در عرصه‌های اقتصادی، امنیتی و سیاسی داشته‌اند؛ به نحوی که حتی عضویت ترکیه در پیمان ناتو مانعی بر سر همکاری‌های دو جانبه و گسترش روابط نبوده است.

از هنگامی که رجب طیب اردوغان بر مسند امور تکیه زده است، توجه ویژه‌ای به گسترش روابط با شرق و مخصوصا ایران داشته است.

آقای داود اوغلو، وزیر خارجه اردوغان که از وی به معمار سیاست خارجی ترکیه یاد می‌شود، درهای بسته اتحادیه اروپا را با حرکت به سمت شرق و گسترش روابط با ایران و اعراب جبران کرده و تعادلی تاثیر گذار در سیاست بین المللی ترکیه به وجود آورده است.

حمایت آنکارا از برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی و مخالفت آن‌ها با یک جانبه گرایی غرب و اعمال تحریم علیه ایران و همچنین پشتیبانی ترک‌ها از گروه‌هایی مانند جنبش حماس در فلسطین یا حزب الله در لبنان، نشانه‌های آشکار نزدیکی کم سابقه دو کشور بوده است.

در کنار گسترش روابط با جمهوری اسلامی، ترکیه در سال‌های اخیر روابط خود را با سوریه که همپیمان مهم تهران در منطقه عربی به شمار می‌رود، بهبود بخشید؛ بطوری که همکاری آنکارا و دمشق در دوره دولت اردوغان به سطح بی‌سابقه‌ای رسید و تمام دشمنی‌های ایدئولوژیک و ژئوپولیتیک گذشته جای خود را به همکاری و دوستی داد.

به موازات همه این‌ها، موضعگیری ضد اسرائیلی ترکیه بعد تازه‌ای در روابط خارجی آنکارا بود که مستقیما بر نزدیکی آن به تهران و دمشق تاثیر گذاشت.

محکوم کردن اسرائیل و نزدیک شدن به ایران و سوریه که به محور مقاومت در منطقه شهرت دارند، طرفداران بسیاری در داخل ترکیه داشت و به این ترتیب اسلامگرایان با به چالش کشیدن تل آویو، توانستند بر محبوبیت خود هم در داخل و هم در خارج بی‌افزایند.

مساله سوریه

انتخابات پارلمانی روز یکشنبه ترکیه با رخ دادهای بسیار مهم بین المللی همزمان بود؛ رخدادهایی که سایه آن بر روابط ایران و ترکیه شروع به سنگینی کرده است.

تا کمی پیش، قبل از فرا رسیدن بهار عربی و موج انقلاب‌ها در کشورهای عربی خاورمیانه و شمال آفریقا، ترکیه عضو تازه‌ای از محور ضد اسرائیلی ایران و سوریه به شمار می‌رفت و همه چیز میان سه کشور خوب می‌نمود.

اما از هنگامی که رخ دادهای سوریه آغاز شده و تظاهرات مردمی در نقاط مختلف این کشور علیه رژیم بشار اسد شکل گرفته است، وضعیت تازه‌ای در مناسبات آنکارا و دمشق به وجود آمده که طبیعتا تاثیر خود را بر روابط با جمهوری اسلامی بر جای گذاشته است.

اسلامگرایان حاکم بر ترکیه در ابتدا که هنوز میزان خشونت ورزی رژیم سوریه علیه مردم معترض بالا نرفته بود، سعی کردند با نصیحت و گسیل هیئت‌های مختلف سیاسی و امنیتی در سطوح بالا، سوری‌ها را به انجام اصلاحات بنیادین و مدارا با مردم تشویق کنند.

ترک‌ها به درستی نگران بودند که با افزایش خشونت در سوریه، وضعیت از کنترل خارج شده و بی‌ثباتی و حتی جنگ داخلی در کشور همسایه دامن آن‌ها را بگیرد. اما بر خلاف انتظار، رهبران سوریه روز به روز بر شدت خشونت افزودند.

دولت آقای اردوغان نیز که به شدت از نحوه مدیریت بحران در سوریه و برخورد خشن ارتش این کشور با مردم معترض نا‌امید شده است، بر لحن انتقادی خود علیه حکومت سوریه افزود و حتی اجازه داد تا مخالفان سر‌شناس حکومت بعث در آنتالیای ترکیه گرد هم آمده و درباره به وجود اوردن یک استراتژی مشخص در قبال حکومت سوریه به توافق برسند.

همچنین روزنامه‌ها و رسانه‌های دولتی و غیر دولتی ترکیه، حملات به شدت تند و تیزی را متوجه بشار اسد و دمشق کرده‌اند.

رهبران سوریه که عمیقا از برخورد حکومت و رسانه‌های ترکیه رنجیده‌اند؛ دست به موضعگیری علیه آنکار زده و حتی اکنون کار تا به آنجا بالا گرفته است که ترک‌ها را در ایجاد آشوب و تحریک مردم مقصر قلمداد می‌کنند.

برخی سوری‌ها حتی پا را از این فرا‌تر گذاشته و ادعا می‌کنند که ترکیه با دخالت در امور داخلی سوریه در صدد زنده کردن امپراطوری عثمانی است که سالیان سال بر بخش‌های وسیعی از دنیای عرب از جمله منطقه شامات سیطره داشت.

پیامد برای مناسبات با تهران

افزایش تنش میان دمشق و آنکارا باعث ناخرسندی‌هایی در میان مقامات ایرانی شده است.

تهران به طور تمام عیار از حکومت سوریه در جریان رخ دادهای داخلی این کشور پشتیبانی کرده است و اکنون نگران است که ترکیه به محملی برای سازمان دهی نیروهای مخالف رژیم سوریه تبدیل شده باشد.

برخی منابع در ایران خبر می‌دهند که در روزهای گذشته، پیام‌های هشدار آمیزی از جانب تهران به رهبران ترکیه فرستاده شده است که مضمون آن‌ها اهمیت راهبردی دمشق و خودداری از هر گونه اقدام برای بی‌ثبات ساختن پایه‌های حکومت این کشور بوده است.

همچنین رسانه‌های حکومتی ایران، در گوشه و کنار به انتقاد از رهبران اسلامگرای ترکیه مبادرت ورزیده و آنکارا را به بازی در زمین غرب و همکاری با آمریکا برای سرنگون ساختن حکومت بشار اسد متهم ساخته‌اند.

مرحله‌ای پر ابهام

به طور کلی به نظر می‌رسد که رجب طیب اردوغان در حالی به سمت تشکیل سومین دولت خود نزدیک می‌شود که روابط آنکارا با تهران وارد مرحله پر ابهام شده است.

هر چند برخی احتمال می‌دهند که بخش عمده‌ای از مواضع ضد سوریه در ترکیه مصرف انتخاباتی داشته و با پایان انتخابات پارلمانی از شدت حملات به حکومت بشار اسد کاسته شود و به این ترتیب روابط با تهران نیز به متانت پیشین باز گردد؛ اما عمق و گستردگی اتفاقاتی که در جهان عرب در جریان است می‌تواند نشان دهنده بروز تغییرات کیفی در رویکرد خارجی ترکیه به شمار رود.

می‌توان گفت با فرا رسیدن بهار عربی، رهبران حزب عدالت و توسعه برای خود جایگاه ویژه‌ای هم در داخل و هم در منطقه تصور و ترسیم می‌کنند.

آن‌ها خود را مبشران یک اسلام میانه رو و معتدل و پشتیبان تحولات دموکراتیک در خاورمیانه می‌بییند و در واقع همانگونه که انتخابات پارلمانی روز یکشنبه نشان داد؛ امیدوار هستند که چنین الگوی دموکراتیکی را در سایر کشور‌ها جایگرین کنند.

از این منظر، بعید به نظر می‌رسد که روابط آنکارا با حکومت بشار اسد که روش بسیار خشونت باری برای سرکوب مخالفان در پیش گرفته به زودی بهبود یابد.

در صورتی که وضعیت داخلی سوریه بهبود نیافته و حکومت و مخالفان این کشور نتوانند بر سر ساز و کاری مسالمت آمیز برای ایجاد اصلاحات به توافق برسند؛ ترکیه به سیاست فشار به دمشق ادامه خواهد داد.

در مرحله آینده، این سیاست چالش مهمی در مناسبات تهران- آنکارا خواهد بود.

گزارش - هادی نیلی

انتخابات پارلمانی ترکیه امروز برگزار شد تا شهروندان این همسایه مهم ایران، اعضای مهم‌ترین نهاد سیاسی کشورشان را انتخاب کنند.

در کنار ادامه اعتراض‌ها و شورش‌ها در لیبی، سوریه، یمن و بحرین و همزمان با سالگرد انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری اسلامی ایران که در جریان آن اصلاح‌طلبان و منتقدان تلاش کردند سهمی در قدرت بگیرند ولی در این تلاش تا کنون شکست خورده‌اند، امروز مردم ترکیه پای صندوق‌های رای رفته‌اند تا برای پارلمان این کشور، ۵۵۰ نماینده انتخاب کنند.

در انتخابات پارلمانی ترکیه، نامزدهاى ۱۵ حزب عمده سیاسى و ۲۰۰ نامزد مستقل براى کسب این ۵۵۰ کرسی با یکدیگر در رقابت‌ بوده‌اند تا رای نزدیک به ۵۲ میلیون نفر رای‌دهنده را جلب کنند.

برآورد‌ها و نظرسنجی‌ها، پیروزی حزب حاکم «عدالت و توسعه» به رهبری رجب طیب اردوغان را در انتخابات پارلمانی امروز پیش‌بینی کرده است. این حزب هشت سال پیش در انتخابات پارلمانی مشابه، قدرت پیدا کرد و دولت این کشور را تشکیل داد و اکنون رئیس جمهوری ترکیه نیز از این حزب است.

دو حزب «جمهوری خلق» و «حرکت ملی»، از احزاب عمده رقیب حزب «عدالت و توسعه» در این انتخابات اند.

انتظار می‌رود نتیجه اولیه این انتخابات، شام‌گاه همین امروز اعلام شود.

حکومت ۸۸ساله جمهوری ترکیه، یک دموکراسی پارلمانی است و با توجه به اهمیت و قدرت پارلمان که به نخست‌وزیر رای می‌دهد، انتخابات پارلمانی این کشور، عمده‌ترین انتخابات ترکیه است.

همچنین این انتخابات از این نظر اهمیت مضاعف پیدا می‌کند که پارلمان بعدی ترکیه، قانون اساسی فعلی این کشور را تغییر می‌دهد.

قانون اساسی فعلی این کشور سه دهه پیش و پس از کودتای ارتش در یک رفراندوم با رای گسترده مردم ترکیه تصویب شد اما شهریورماه سال گذشته (سپتامبر ۲۰۱۰) در یک رفراندوم، ۵۸ درصد از رای‌دهندگان در ترکیه به اصلاح قانون اساسی رای مثبت دادند. این اصلاحات توسط حزب «عدالت و توسعه» به رهبری رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه، پیشنهاد شده ‌است.

رقیبان این حزب در تبلیغات انتخاباتی به رای‌دهندگان ترکیه هشدار داده‌اند که اگر حزب «عدالت و توسعه» بتواند حائز اکثریت کرسی‌های پارلمان شود، قانون اساسی را به شکلی محدودکننده و انحصارگرایانه تغییر می‌دهد و نظام سیاسی این کشور به یک نظام تک‌حزبی تبدیل می‌شود.

این هفدهمین انتخابات پارلمانی ترکیه و اولین انتخابات در ۳۴ سال گذشته است که در موعد خود و نه زودهنگام برگزار می‌شود.

دموکراسی در کنار همسایه‌های سرکوب‌گر

انتخابات ترکیه از آن جهت قابل‌توجه است که در ماه‌های اخیر، قیام‌ها و اعتراض‌های شهروندان در تونس و مصر به کناررفتن سران سیاسی منجر شده و در همین حال در لیبی و بحرین و سوریه و یمن هم شورش و اعتراض‌ها در جریان است و نشانه‌هایی از اعتراض‌ها در کشورهای دیگری چون اردن نیز دیده شده است

در همین حال، اصلاح‌طلبان و منتقدان در ایران در جریان چهار انتخاباتی که در هشت سال گذشته برای مجلس و ریاست جمهوری برگزار شده است، از سهم‌گرفتن در قدرت باز مانده‌اند و منتقدان مشخصا به انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری که در خرداد ۸۸ برگزار شد، اعتراض دارند. اما اعتراض‌های این دو سال گذشته را با شدت سرکوب کرده و رسانه‌ها نیز جز در تاختن به معترضان، با محدودیت شدید مواجه‌اند. عالی‌ترین مقامات جمهوری اسلامی نیز با خوش‌حالی از سرکوب «فتنه»، عنوانی که آنان برای اعتراض‌های دو سال اخیر استفاده می‌کنند، خبر می‌دهند.

به این ترتیب در این منطقه که در دو سال گذشته خبرساز بوده است، مردم ترکیه در فرآیندی دموکراتیک، برای کشور خود تصمیم می‌گیرند.

ترکیه که به شکل تاریخی روابط اقتصادی محکمی با ایران داشته، از حیث نحوه عمل سیاستمداران مسلمان نیز قابل‌مقایسه با ایران است.

ده سال پیش، زمانی که ایرانیان دومین دوره دولت اصلاحات را تجربه می‌کردند، حزب «عدالت و توسعه» صدایی متفاوت از نهادهای قدرت در این کشور بود و در روندی دموکراتیک و انتخاباتی، تا صدر قدرت پیش رفت و با استفاده از اهرم‌ها و مهارهای مختلفی از جمله حمایت مردمی، رونق اقتصادی، رابطه دوستانه و حمایت‌آمیز با دولت‌های غربی، و برخورداری از حمایت نهاد‌ها اقتصادی توانست جلوی مداخله‌های ارتش و دیگر نهادهای حافظ و نگران سکولاریسم در این کشور را بگیرد؛ دخالت‌هایی که پیش‌تر کودتاهای متعددی را رقم زده بود و مشخصا سدّی پیش روی برآمدن و در قدرت ماندن سیاستمداران مسلمان و اسلام‌گرا شده بود.

در حالی که منابع خبری و تحلیلی نزدیک به جمهوری اسلامی علاقه دارند حزب حاکم ترکیه و سیاستمداران محبوب این کشور را لزوما اسلام‌گرا معرفی کنند و از جمله علت محبوبیت این حزب را بیش از هر چیز «اسلام‌گرایی»اش می‌دانند، تحلیلگران برای توضیح‌دادن علت این محبوبیت، اغلب به موفقیت اقتصادی این حزب نیز اشاره می‌کنند.

رشد اقتصادی ۹ درصدی که سال گذشته به ۱۱.۷ درصد رسیده بود، تورم ۴ درصدی، درآمد سرانه بیش از ۱۳ هزار دلار، رتبه ۱۷ ترکیه در فهرست اقتصادهای بزرگ جهان و در فهرست قدرت خرید سرانه، و حضور فعال در کشورهای گروه۲۰ (G20) می‌تواند رضایت عمومی از دولت ترکیه در سال‌های اخیر را توضیح دهد.

به نوشته اکونومیست، صنعت ترکیه در رونق است. برای مثال این کشور، دومین تولیدکننده شیشه تخت در جهان، و سومین تولیدکننده تلویزیون در اروپاست. بسیاری از پروژه‌های عمرانی در خاورمیانه با مشارکت شرکت‌ها و کارگران ترکیه‌ای پیش می‌روند. هواپیمایی ترکیه (THY) که در سال‌های گذشته به خاطر خدمات بدش به‌شوخی گفته می‌شد که نامش مخفف «They Hate You» است، اکنون به یک شرکت هواپیمایی عمده و موفق تبدیل شده، و استانبول که بزرگ‌ترین شهر اروپاست، به یک قطب پروازهای مسافرتی تبدیل شده است.

انتقاد‌ها به حزب حاکم در حوزه حقوق بشر و آزادی بیان

با وجود رشد اقتصادی ترکیه، آمار ۱۰.۵ درصدی بیکاری در این کشور که در منابع مستقل تا ۱۲.۴ درصد اعلام شده، در سال‌های گذشته اعتراض‌برانگیز بوده و یکی از نقاط ضعف حزب «عدالت و توسعه» در مقابل احزاب رقیبش بوده است.

اما انتقاد‌ها به این حزب، کمتر رنگ و بوی اقتصادی دارد و در عوض نگرانی رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران درباره آزادی بیان و آزادی‌های رسانه‌ای در ترکیه، بالا گرفته است. ناظرانی که در این باره نگران هستند، می‌گویند روزنامه‌نگاران منتقد در این کشور، متهم و دادگاهی می‌شوند و رسانه‌های منتقد با ابزارهای مالی همچون افزایش مالیات، زیر فشار گذاشته می‌شوند و به‌این‌ترتیب عرصه رسانه‌ای ترکیه زیر فشار حزب حاکم است. منتقدان در این باره همچنین به محدودیت‌های اعمال‌شده برای اینترنت و فیلترینگ وبسایت‌ها اشاره می‌کنند.

از جمله سونر چاپتای، از روزنامه‌نگاران منتقد دولت در روزنامه حریت، به آمار ISCE (دفتر نهادهای دموکراتیک و حقوق بشر سازمان امنیت و همکاری اروپا) اشاره کرده که می‌گوید ترکیه ۵۷ روزنامه‌نگار در زندان دارد.

با این حال مقامات ترکیه این اتهام‌ها را رد می‌کنند و می‌گویند این محدودیت‌ها، اقتضای قوانین فعلی ترکیه از جمله درباره احترام به آتاتورک است.

گونش مراد تزجور، تحلیل‌گر مسائل سیاسی ترکیه و استادیار علوم سیاسی دانشگاه لایولا شیکاگو در آمریکا، در این باره به مردمک می‌گوید: حزب «عدالت و توسعه» ضعف‌های جدی‌ای داشته است. اول از همه این‌که نتوانسته به تبعیض علیه اقلیت‌های مذهبی و قومیتی همچون علوی‌ها و کرد‌ها پایان دهد. علوی‌ها در ترکیه به رسمیت شناخته نمی‌شوند و با موانعی در عمل به مذهب خود روبه‌رو هستند. زبان کردی هنوز در مدارس دولتی آموزش داده نمی‌شود.

گونش مراد تزجور معتقد است با این‌که در نام حزب حاکم ترکیه، دو عبارت عدالت و توسعه آمده و هدف این حزب این بوده که هم اقتصاد این کشور را توسعه دهد و هم منابع را عادلانه توزیع کند، به‌نظر می‌رسد این حزب در رسیدن به توسعه موفق بوده اما نتوانسته است عدالت را تامین کند.

ضریب جینی برای کشور ترکیه، ۰.۳۸ برآورد شده است؛ که مشابه ضریب جینی برآوردشده در ایران است. این عدد هرچه به یک نزدیک‌تر باشد، حاکی از اختلاف طبقاتی بیشتر و هرچه به صفر نزدیک باشد، نشان‌دهنده اختلاف طبقاتی کمتر است.

این استادیار علوم سیاسی اضافه می‌کند: آزادی رسانه‌ها در سال‌های گذشته کمتر شده و نیروهای امنیتی عموما از ابزارهای نامتناسبی در قبال اعتراض‌های اجتماعی استفاده می‌کنند.

آقای تزجور در عین حال می‌گوید: همه احزاب وعده یک قانون اساسی جدید پس از این انتخابات پارلمانی داده‌اند و خواهیم دید که آیا این قانون اساسی جدید، حقوق شهروندان و آزادی را بسط می‌دهد و به تبعیض پایان می‌دهد یا نه.

«محور این حزب، اسلام نیست»

حزب «عدالت و توسعه» (یا آک‌پارتی؛ آن‌گونه که خود مردم ترکیه می‌گویند) ده سال پیش در سال ۲۰۰۱ و توسط طیفی وسیع از اعضای دیگر احزاب ترکیه تشکیل شد و توانست در انتخابات پارلمانی سال ۲۰۱۲، دو سوم از کرسی‌ها را بگیرد. در انتخابات پارلمانی بعدی در سال ۲۰۰۷ که زودهنگام برگزار شد، این حزب سهمش از آرا را به ۴۷ درصد افزایش داد و در عین حال شماری از کرسی‌های پارلمان را از دست داد.

حزب «عدالت و توسعه»، چهره‌ای محافظه‌کار از خود نشان داده است که در عین حال از اقتصاد بازار آزاد و عضویت در اتحادیه اروپا دفاع کرده است. این حزب در سال ۲۰۰۵ توانست به عنوان یک عضو ناظر در حزب مردم اروپا پذیرفته شود؛ یک حزب نزدیک به راست میانه که مجموعه‌ای از احزاب محافظه‌کار اروپا عضو آن هستند.

رجب طیب اردوغان با این سخن رئیس این حزب شد که «آک پارتی یک حزب سیاسی مبتنی بر محور دین نیست» و به این ترتیب بر مرزبندی با جریان سیاستمداران اسلام‌گرا در ترکیه تاکید کرد. اما در حالی که این حزب خود را یک حزب محافظه‌کار همچون دیگر احزاب محافظه‌کار اروپایی معرفی می‌کند، منتقدانش آن را متهم می‌کنند که گرایش اسلام‌گرایانه‌ دارد اما آن را پنهان می‌کند.

نگرانی از انحصارگرایی حزب عدالت و توسعه

اگر در انتخابات امروز ترکیه، باز هم حزب «عدالت و توسعه» اکثریت پیدا کند، می‌تواند اصلاحات قانون اساسی را طبق نظر خود پیش ببرد.

بخش اعظم این اصلاحات مورد تایید جناح‌های مختلف این کشور است؛ از جمله مواردی مربوط به برابری جنسیتی و حقوق جدید برای کارمندان بخش خدمات.

اما آن‌چه مورد اعتراض احزاب و شخصیت‌های رقیب قرار گرفته بود، تغییراتی است که قرار است در نظام قضایی این کشور صورت بگیرد. این احزاب نگران تسلط حزب حاکم بر نظام سیاسی ترکیه‌اند.

ابراهیم تنیر، از نویسندگان روزنامه حریت و منتقد حزب «عدالت و توسعه»، معتقد است سیستم قضایی که آخرین سنگر سکولارهای ترکیه حساب می‌شد، به این ترتیب در اختیار حزب «عدالت و توسعه» قرار خواهد گرفت.

او می‌گوید: از این پس شاید بهتر باشد این کشور را «ترکیه اردوغان» بنامیم؛ همان‌طور که «ونزوئلای چاوز» در محافل سیاسی عنوانی مصطلح است.

موفقیت آقای اردوغان در تغییر سیستم قضایی، نتیجه تلاش مستمر حزب «عدالت و توسعه» برای کاهش نفوذ نظامیان قدرتمند ترکیه در امور سیاسی این کشور بوده است.

این نظامیان در مقاطع زمانی مختلف که احساس کردند ترکیه از رویکردهای سکولار مصطفی کمال آتاتورک، بنیانگذار ترکیه جدید، دور می‌شود، وارد صحنه شده‌اند و آخرین بار در سال ۱۹۹۷، دولت ائتلافی نجم‌الدین اربکان را سرنگون کردند.

آقای اردوغان اعلام کرده است که اگر پس از انتخابات پارلمانی امروز در ترکیه، باز هم به نخست‌وزیری انتخاب شود، برای آخرین بار در این سمت خواهد بود اما در عین حال کار‌شناسان او را بخت اول ریاست جمهوری ترکیه در سال ۲۰۱۲ می‌دانند.

استیون کوک از کار‌شناسان امور ترکیه در شورای روابط خارجی آمریکا معتقد است: آرای اردوغان از طرفی منعکس‌کننده رضایت مردم ترکیه از اصلاحات اقتصادی هشت سال اخیر در این کشور است که به بهبود وضع معیشتی مردم منجر شده است. این رضایت عمومی سبب شده اصلیترین رقیب سیاسی حزب «عدالت و توسعه»، یعنی حزب «جمهوری خلق» و رهبر آن کمال قلیچدار اوغلو، در تغییر نظر رای‌دهندگان ترکیه راه سختی در پیش داشته باشند.

***

با انتخابات امروز در ترکیه که بر اساس گزارش‌ها مشارکت فراوان رای‌دهندگان برگزار شده، آینده این کشور رقم خواهد خورد؛ آینده‌ای که برخلاف ایران و سوریه و مصر و یمن و لیبی، نه در خیابان‌ها، که در پارلمان ترکیه با ۵۵۰ صندلی روشن می‌شود.

گزارش - مردمک

پس از آن که هند اعلام کرد به دنبال پرداخت بدهی نفتی خود به ایران از طریق ترکیه است، دولت آمریکا به بانک‌های ترکیه علیه هرگونه تجارت با بانک‌های تحریم شده ایران هشدار داد.

دیوید کوئن، معاون وزیر خزانه‌داری آمریکا در امور مالی و مبارزه با تروریسم، از ترکیه درخواست کرد که تحریم‌های سازمان ملل را رعایت کند و به بانک‌های ترکیه هشدار داد که اگر با بانک‌های تحریم شده ایران معاملات قابل توجه داشته باشند با خطر مسدود شدن اموال‌شان روبه‌رو خواهند شد.

آقای کوئن که روز چهارشنبه ۲۷ آوریل (هفتم اردیبهشت) در یک کنفرانس خبری در سخن می‌گفت، افزود که ایران تلاش می‌کند برای تکثیر برنامه هسته‌ای خود حمایت جلب کند و بانک‌های ترکیه باید نسبت به سوءاستفاده ایران از روابط مالی با ترکیه هشیار باشند.

این مقام خزانه‌داری آمریکا که به ترکیه سفر کرده، گفت که با توجه به آن که ترکیه همسایه ایران و یک کشور پیشرو در منطقه است، حمایت ترکیه از اجرای تحریم‌های سازمان ملل (علیه ایران) اهمیت دارد.

دیوید کوئن به‌ویژه علیه همکاری ترکیه با شعبه‌های بانک ملت ایران در ترکیه هشدار داد و گفت: اهمیت منزوی کردن بانک ملت ازجمله شعبه‌های این بانک در ترکیه، یکی از موضوعاتی است که ما در نشست‌های خود با مقام‌های آنکارا مورد بحث قرار داده‌ایم.

سازمان ملل متحد تنها دو بانک ایرانی را در فهرست تحریم‌های ایران قرار داده است اما آمریکا و اتحادیه اروپا بانک‌های بیشتری را در ایران تحریم کرده‌اند که یکی از آنها، بانک ملت است.

هشدار دیوید کوئن به ترکیه پس از آن صورت گرفت که یک مقام وزارت نفت هند اعلام کرد که دولت هند به دنبال پرداخت بدهی نفتی ایران از طریق ترکیه است.

دی ماه سال ۱۳۸۹ بانک مرکزی هند ارائه تسهیلات بانکی برای خرید نفت و گاز از ایران را متوقف کرد و از آن زمان دو کشور به دنبال یافتن واسطه‌ای برای انتقال پول نفت خریداری‌ شده از ایران هستند.

دیوید کوئن در واکنش به خبر پرداخت بدهی نفتی هند به ایران از طریق ترکیه، گفت که از این موضوع اطلاعی ندارد.

آقای کوئن درعین حال گفت که آمریکا نگران است که گسترش روابط تجاری ایران و ترکیه باعث شود ایران بر معاملات خود سرپوش بیشتری بگذارد و آمریکا این نگرانی را با مقام‌های آنکارا درمیان گذاشته است.

او افزود: هر چقدر که روابط تجاری ایران و ترکیه افزایش یابد به همان اندازه خطر سوءاستفاده ایران از این روابط بیشتر خواهد شد.

دولت رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه، روابط دوستانه‌ای با ایران برقرار کرده و از زمان به قدرت رسیدن در ترکیه، روابط دوجانبه خود را با تهران گسترش داده است.

براساس این گزارش سازمان ملل ژوئیه سال گذشته تحریم‌هایی را علیه ایران تصویب کرد با این هدف که ایران را متقاعد کند نسبت به برنامه هسته‌ای خود شفاف‌تر عمل کند و نگرانی‌های غرب و خاورمیانه نسبت به اهداف احتمالی ایران برای ساخت سلاح هسته‌ای را از بین ببرد.

ترکیه، عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو، می‌گوید که این قطعنامه (۱۹۲۹) سازمان ملل علیه ایران را اجرا می‌کند اگرچه در زمان تصویب این قطعنامه، به آن رأی منفی داد.

آمریکا و متحدان آن می‌گویند که ترکیه می‌تواند به‌گونه‌ای عمل کند که مانع از دستیابی جمهوری اسلامی به سیستم مالی جهانی شود.

گزارش - مردمک

ترکیه به شورای امنیت سازمان ملل خبر داد که یک محموله سلاح «غیرقانونی» ایران را ضبط کرده است.

خبرگزاری رویترز روز پنج‌شنبه ۳۱ مارس (۱۱ فروردین) خبر ضبط محموله  سلاح غیرقانونی ایران توسط دولت ترکیه را اعلام کرد.

براساس این گزارش دیپلمات‌های شورای امنیت سازمان ملل گفته‌اند که گزارش ضبط محموله سلاح غیرقانونی ایران عمل‌کرد مثبت ترکیه را نسبت به اجرای مقررات تحریم سازمان ملل علیه ایران نشان می‌دهد.

براساس این گزارش در بازرسی از یک هواپیماری باری ایران در روز ۲۱ مارس در فرودگاه دیار بکر ترکیه این محموله سلاح کشف شد. روی این محموله برچسب «لوازم یدکی خودرو» زده شده بود.

هفته گذشته وزارت امور خارجه ترکیه محتوای محموله توقیف شده در این هواپیما را فاش نکرد اما براساس تحریم‌هایی که سازمان ملل علیه ایران اعمال کرده، این کشور اجازه صادرات اسلحه را ندارد.

قرار بود این هواپیمای ایرانی در « الپو« سوریه به زمین بنشیند و به آن اجازه داده شده بود از حریم هوایی ترکیه استفاده کند مشروط بر آن که در فرودگاه بکر «برای بازرسی فنی توقف کند.»

بر اساس این گزارش در بازرسی از هواپیمای باری «ایلیوشین ۷۶ یاس ایر» متعلق به دولت ایران مقداری تسلیحات ممنوع  شامل ۶۰ کلاشینکف، ۱۴ مسلسل، حدود هشت هزار مهمات و یک هزار و ۸۴۸ خمپاره کشف شد.

این تسلیحات ضبط شده و در یک انبار نظامی در دیاربکر نگهداری می‌شوند.

هنوز مشخص نیست که سوریه مقصد نهایی این هواپیمای توقیف شده ایرانی بوده است. هم چنین مشخص نیست که این تسلیحات برای چه گروهی ارسال شده است.

خدمه پرواز این هواپیما بازداشت و ازسوی دادستان دیاربکر مورد بازجویی قرار گرفته‌ بودند. آنها هرگونه اطلاع درمورد ماهیت محموله هواپیما را انکار کرده و گفته‌ بودند که از هویت فرستنده محموله نیز اطلاعی ندارند.

خدمه بازداشت شده هواپیما آزاد شده و روز ۲۲ مارس به ایران بازگشته‌اند اما تحقیق بیشتر روی این پرونده ادامه دارد.

گزارش - مردمک

ترکیه اعلام کرد که محموله یک هواپیمای ایرانی را که به مقصد سوریه در حرکت بوده، به دلیل نقض تحریم‌های سازمان ملل توقیف کرده است.

وزارت امور خارجه ترکیه محتوای محموله توقیف شده در این هواپیما را فاش نکرد اما براساس تحریم‌هایی که سازمان ملل علیه ایران اعمال کرده، این کشور اجازه صادرات اسلحه را ندارد.

رسانه‌های ترکیه روز چهارشنبه ۲۳ مارس (سوم فروردین) گزارش دادند که در بازرسی از هواپیمای توقیف شده ایرانی پرتاب‌کننده راکت، خمپاره و سلاح خودکار کشف شده است.

خبرگزاری آناتولی، خبرگزاری رسمی دولت ترکیه، پیش از این گزارش داده بود که هفت نفر از خدمه پرواز این هواپیما بازداشت شده‌اند اما احمد داوود اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه، بازداشت خدمه این هواپیمای ایرانی را تکذیب کرد.

وزیر امور خارجه ترکیه گفت که برای هواپیماهای خارجی که از حریم هوایی ترکیه عبور می‌کنند، بازرسی یک «روند معمول» است و بازرسی از این هواپیما به دلیل محموله آن بیشتر طول کشید. او جزئیات محموله را اعلام نکرد.

مقام‌های دولت جمهوری اسلامی هنوز درمورد این خبر اظهارنظر نکرده‌اند.

دولت ترکیه اعلام کرد که این هواپیمای ایرانی سه‌شنبه ۲۲ مارس (دوم فروردین) و پس از ضبط محموله آن، به ایران بازگشته است. دولت ترکیه می‌گوید که محموله هواپیماهای ایرانی را که از فراز ترکیه عبور می‌کنند، به‌طور معمول بازرسی می‌کند.

این هواپیمای غیرنظامی ایران با هفت خدمه که به مقصد سوریه در حرکت بود روز شنبه در فرودگاه شهر دیاربکر، جنوب شرقی ترکیه، مجبور به فرود شده بود.

این دومین هواپیمای ایرانی است که در فاصله یک هفته در ترکیه بازرسی می‌شود.

خبرگزاری دوغان ترکیه چهارشنبه هفته گذشته (۲۵ اسفند) گزارش داده بود که ترکیه یک هواپیمای باری ایرانی را که با بار اسلحه به مقصد سوریه پرواز می‌کرد، در  فرودگاه دیار بکر به زمین نشانده و بازرسی کرده است.

پس از آن که گروه بازرسی کالای غیرمجازی در این هواپیما پیدا نکرد، به آن اجازه پرواز داده شد.

براساس قطعنامه ۱۹۲۹ که شورای امنیت سازمان ملل در خرداد ۱۳۸۹ علیه ایران تصویب کرد انتقال قطعات حساس مرتبط با تکثیر هسته‌ای و موشکی به ایران یا از ایران منع شده است و دولت‌ها اجازه دارند محموله‌های غیرقانونی ایران را کشف، توقیف و نابود کنند.

دیدگاه - وبلاگ فراهنگ

نویسنده این مطلب می‌پرسد: با توجه به حادثه اخیر و حمله نیروهای اسرائیلی به کشتی عازم غزه اگر غول عثمانی بیدار شود، چه تغییری در شرایط پیرامون ما پدید می‌آید؟

خبر - مردمک

سخنگوی وزارت خارجه نقش میانجیگری ترکیه را در موضوع هسته‌ای ایران رد کرد اما گفت که ایران از آن استقبال می‌کند.

رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امورخارجه گفت که ترکیه نقش میانجی در پرونده هسته‌ای ایران ندارد و فقط مواضع هسته‌ای جمهوری اسلامی را برای طرف‌های مقابل توضیح می‌دهد.

احمد داوود اوغلو، وزیر خارجه ترکیه هفته پیش در سفر به ایران اعلام کرد که قصد دارد با مقامات آمریکایی در مورد ایران گفت و گو ‌کند.

منابع خبری گزارش دادند که موضوع دیدار وزیر خارجه ترکیه با مقامات ایران، توافق تهران و گروه 1+5 برای مبادله اورانیوم است که تاکنون بی‌نتیجه مانده است.

مهمانپرست در واکنش به این اقدام ترکیه با اتخاذ موضعی دوپهلو، از طرفی مواضع هسته‌ای‌ ایران را شفاف و روشن دانست و از طرف دیگر گفت جمهوری اسلامی از اقدامات دوستانه ترکیه که موجب رفع سوء تفاهم‌ها در پرونده هسته‌ای ایران می‌شود، استقبال می‌کند.

سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت که جمهوری اسلامی «درخواست یا توقعی از هیچ کشوری ندارد» اما کشورهای دوست و قدرتمندی چون ترکیه به‌دلیل این‌که «حقانیت ما را در پرونده هسته‌ای می‌دانند مایل هستند مواضع ما را برای طرف مقابل مذاکرات تبیین کرده و ذهن آنها را روشن کنند».

در شرایطی که روند تهدیدهای آمریکا و اروپا برای اعمال تحریم‌های بیشتر علیه ایران رو به افزایش است، مهمانپرست می‌گوید که ایران روند مذاکرات احتمالی ترکیه و مقامات آمریکایی را پیگیری نمی‌کند و از آن بی‌اطلاع است.

در جریان مذاکرات اواخر سال گذشته میان نمایندگان ایران، روسیه، آمریکا و فرانسه بر سر برنامه هسته‌ای ایران، برای نخستین بار به جمهوری اسلامی پیشنهاد شد که بپذیرد اورانیوم کم‌غنی‌شده خود را برای تبدیل‌شدن به اورانیوم با غلظت بالا به کشور دیگری مانند روسیه بفرستد تا پس از پالایش، برای تبدیل شدن به میله‌های سوختی به فرانسه رفته و سپس به ایران برگردانده شود.

در جریان این مذاکرات، ایران همچنین از نقش میانجیگیری ترکیه سخن گفت و محمد البرادعی، رییس وقت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز از آن استقبال کرد، موضوعی که در همان زمان متوقف ماند.

اکنون به نظر می‌رسد ترکیه بار دیگر سعی دارد از چالش موجود بر سر پرونده هسته‌ای ایران برای افزایش نقش منطقه‌ای خود استفاده کند و ایران نیز که بارها موضع متفاوتی در پرونده هسته‌ای‌اش اتخاذ کرده، از این اقدام ترکیه راضی است.

خبر - مردمک

احمدی‌نژاد تمایل دارد دولت خود را یک دولت محبوب و یک بازیگر مورد احترام در امور بین‌المللی عنوان کند اما براساس نظرسنجی‌های بین‌المللی اخیر، دولت ایران حتی در میان کشورهای مسلمان محبوبیت ندارد

روزنامه لس‌آنجلس‌تایمز روز چهارشنبه نوشت: محمود احمدی‌نژاد، رییس‌جمهور ایران، تمایل دارد دولت خود را یک دولت محبوب و یک بازیگر مورد احترام در امور بین‌المللی عنوان کند اما نظرسنجی‌های اخیر تاکید می‌کند که جایگاه ایران در جهان آن‌گونه که رهبران آن ادعا می‌کنند، بالا نیست.

احمدی‌نژاد اول دسامبر اعلام کرد که افکار عمومی جهان از ایران حمایت می‌کند و از غرب روی برگردانده است.

لس آنجلس تایمز نوشت: اما براساس گزارش جدیدی با عنوان «افکار عمومی جهان» که نتیجه پژوهش «برنامه نگرش‌های سیاست بین‌الملل» در دانشگاه مریلند است، ایران درمیان منفی‌ترین کشورهای جهان است.

این گزارش که در وبلاگ این روزنامه آمده است، می‌گوید: براساس نظرسنجی مشترک «گلوب اسکن» و ‍«پایپا» که فوریه گذشته توسط «بی بی سی» انجام شد، بیشتر مردم در 15 کشور از میان 21 کشور شرکت‌کننده در نظرسنجی، ایران را کشوری معرفی کردند که بدترین تاثیر را در امور جهانی دارد.

براساس این گزارش، هند تنها کشور در این نظرسنجی بود که با 24 درصد رای مثبت در برابر 17 درصد رای منفی، از تاثیر مثبت ایران در امور جهان حمایت کرد.

به نوشته لس‌آنجلس‌تایمز درنظرسنجی دیگری که موسسه ‍«پیو گلوبال»‌ در 25 کشور جهان انجام داد، تمام این کشورها به ‌استثنای پاکستان و اندونزی دیدگاه ناخوشایندی نسبت به ایران داشتند.

این روزنامه نوشت که ازسوی دیگر شخص احمدی‌نژاد هم درنظرسنجی‌ها پایگاه مردمی بالایی ندارد به ویژه وقتی سیاست خارجی به میان می‌آید.

به نوشته لس‌آنجلس‌تایمز زمانی که «افکار عمومی جهان» درمورد احمدی‌نژاد و سیاست خارجی او پیش از انتخابات ریاست جمهوری ایران درمیان 20 کشور نظرسنجی انجام داد، 14 کشور ازجمله آمریکا، انگلیس و فرانسه اعلام کردند که به عملکرد درست احمدی‌نژاد در امور بین‌الملل اعتماد ندارند و تنها 28 درصدنسبت به عملکرد بین‌المللی او اعتماد داشتند.

براساس این گزارش، اگرچه احمدی‌نژاد در برخی کشورها با جمعیت زیاد مسلمان مانند پاکستان (75 درصد مسلمان)، فلسطین (57 درصد مسلمان) و نیجریه (50 درصد مسلمان) پایگاه بالایی دارد اما در مصر 39 درصد و در ترکیه 33 درصد پایگاه مثبت دارد.

نظرسنجی درمورد برنامه هسته‌ای

به نوشته لس‌آنجلس‌تایمز علاوه بر سیاست خارجی، به‌نظر می‌رسد مردم نسبت به ادعاهای احمدی‌نژاد درمورد این‌که ایران قصد دستیابی به سلاح هسته‌ای ندارد، متقاعد نشده‌اند.

درسال 2006 «بی بی سی» همراه گلوب اسکن و پایپا یک نظرسنجی درمورد برنامه جنجالی اتمی جهان انجام داد.

براساس گزارش لس آنجلس تایمز زمانی که در این نظرسنجی پرسیده شد آیا ایران تولید هسته‌ای را تنها بابت تامین انرژی می‌خواهد یا این‌که قصد ساخت سلاح هسته‌ای دارد، 60 درصد از پاسخ‌دهندگان گفتند که به باور آنها ایران در جست‌وجوی ساخت سلاح هسته‌ای است.

به نوشته این روزنامه، دراین نظرسنجی، 17 درصد از پاسخ‌دهندگان اعلام کردند که هدف ایران از برنامه هسته‌ای صرفا تولید انرژی موردنیاز این کشور است.

لس آنجلس تایمز نوشت: براساس این نظرسنجی، اکثریت پاسخ‌هندگان در 25 کشور از این‌که ایران بخواهد سلاح اتمی بسازد، ابراز نگرانی کردند.

لس آنجلس تایمز جزئیاتی درمورد مشخصات جامعه آماری این نظرسنجی‌ها نداده است.

خبر - مردمک

باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا گفت: ترکیه می‌تواند بازیگری مهم در حل برنامه برنامه هسته‌ای ايران باشد.

باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، دوشنبه شب پس از دیدار با رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، در کاخ سفید، گفت: ترکیه می‌تواند بازیگری مهم در حل برنامه هسته‌ای ايران باشد.

رجب طيب اردوغان، نخست‌وزير تركيه نیز در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت که کشورش آماده است تمام تلاش خود را برای حل دیپلماتیک بحران هسته‌ای ایران به کار برد.

اوباما، ترکیه را «دوست» و «کشور بزرگ» خواند و تاکید کرد: ترکیه به‌عنوان همسایه ایران و عضو ناتو می‌تواند یک عامل فعال برای سوق دادن ایران به همکاری در زمینه برنامه‌ هسته‌ای این کشور باشد.

با این حال ترکیه که بارها بر صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران تاکید کرده است، به قطعنامه اخیر شورای حکام آژانس اتمی علیه ایران، رای ممتنع داد و اردوغان دو روز پیش از سفرش به آمریکا، با سعید جلیلی، مسئول مذاکرات هسته‌ای باغرب، در آنکارا دیدار کرد.

تحلیل‌گران این دیدار را در جهت ایفای نقش میانجیگری ترکیه میان آمریکا و ایران تفسیر می‌کنند.

به نظر می‌رسد دولت ترکیه سعی دارد با موضعگیری‌های خود فاصله متعادلی را نسبت به مواضع آمریکا، اسرائیل و ایران حفظ کرده وظرفیت میانجگری خود را تقویت کند.

اردوغان همچنین در یک کنفرانس مطبوعاتی در آمریکا، بیانیه شورای حکام آژانس اتمی در محکومیت ایران را «بیش از حد سریع» توصیف کرد و گفت: برخی تصمیمات می‌توانند با رایزنی بیشتری گرفته شوند.

رئیس‌جمهوری آمریکا می‌گوید که در دیدار با نخست وزیر ترکیه « بر اهمیت حل مساله برنامه هسته‌ای ايران، به گونه‌ای که ایران اجازه یابد انرژی غیرنظامی هسته‌ای را دنبال کند، تاكيد كرده است.»

او بر حل «مساله ظرفیت هسته‌ای ایران» تاکید کرده و گفته است: با حل این مساله ایران می‌تواند در مسیر برنامه انرژی هسته‌ای غیرنظامی پیش برود.

گفتنی است که ترکیه یکی از گزینه‌های پیشنهادی محمد البرادعی، رئیس پیشین آژانس اتمی برای انتقال اورانیوم غنی‌شده ایران بود اما پیشنهاد خروج اورانیوم از ایران به خارج ازکشور به‌طور کلی توسط مقام‌های جمهوری اسلامی رد شد.