گزارش - مصطفی خلجی

مصطفی خلجی، روزنامه‌نگار حوزه کتاب و ادبیات، به اشعار و ترانه‌هایی اشاره کرده است که روایتی غیررسمی و تلخ از انقلاب بهمن ۵۷ ارائه می‌دهند و از سوی حکومت نادیده گرفته می‌شوند.‏

در ۳۳ سال گذشته، همواره بین روزهای ۱۲ تا ۲۲ بهمن که از سوی جمهوری اسلامی «دهه فجر» نامیده شده، سرود‌ها و ترانه‌هایی با عنوان «سرود و ترانه انقلابی» در ستایش انقلاب سال ۱۳۵۷ از رادیو و تلویزیون پخش و یا روی اینترنت منتشر می‌شود.

در این ترانه‌ها که همه چیز «بوی گل و سوسن» می‌دهد و «هوا دلپذیر شده» است، به خوبی می‌توان هیجانات آنی انقلاب را که پایه‌گذار امید‌ها و آرزوهای آن روز بخش عمده‌ای از مردم ایران بود، مشاهده کرد.

این ترانه‌های انقلابی که اغلب خلق‌الساعه و ساخته گروه‌های مختلف سیاسی بوده‌اند، علاوه بر ستایش انقلاب، مرثیه برای شهیدان و تمجید آیت‌الله خمینی، به زعم خود از دستاوردهای انقلاب نیز سخن می‌گفتند: آزادی، نجات انسان، اتحاد، صلح و...

شاید از آغاز شکل‌گیری ترانه و تصنیف فارسی، به ویژه در دوره جدید آن یعنی پس از انقلاب مشروطه، هیچ‌گاه این نوع ادبی این چنین «سرای امید» نبوده است. ترانه فارسی در این مقطع کوتاه، «لبش خنده نور» و «دلش شعله شور» است.

اما این ترانه‌ها یک روی سکه است. انقلاب ایران تأثیر دیگری نیز بر ترانه معاصر فارسی داشته که بی‌شک بسیار عمیق‌تر و ماندگار‌تر است:

«رهایی ریشه ما بود
همه اندیشه ما بود
ولی در آن روی سکه
تبر بر ریشه ما بود»

ترانه‌هایی که با مضمون انقلاب ایران سروده شده به دو دسته تقسیم می‌شود؛ دسته اول ترانه‌هایی که در بحبوحه انقلاب شکل گرفت و شکل گرفتنشان هم امری طبیعی می‌نمود و دسته دوم ترانه‌هایی که با اندکی فاصله زمانی و حتی مکانی، به روایت جنبه‌های دیگری از این انقلاب می‌پردازند.

گرچه دستگاه‌های تبلیغاتی جمهوری اسلامی طی سال‌های پس از انقلاب همواره سعی کرده راه ترانه‌های دسته اول را ادامه بدهد و سرودهایی مشابه خلق کند، اما به سبب تصنعی و سفارشی بودن این آثار، نتوانست موفق باشد.

اما دسته دوم ترانه‌ها با موضوع انقلاب، توانستند فورا جایگاه ترانه‌های قبلی را پر کنند. سازندگان این ترانه‌ها که از‌‌ همان ابتدا پی بردند که با مانع بزرگ سانسور دولتی مواجه خواهند شد راهی غربت شدند.

شاید در این زمینه ترانه «یار دبستانی من» جزو اولین نمونه‌ها باشد. این ترانه که به بهانه یک فیلم، چند ماه پس از پیروزی انقلاب ساخته شد، با ممانعت جمهوری اسلامی مواجه شد و بعد‌ها، در دهه هفتاد و هشتاد، این ترانه در تجمعاتی که معترضان به ویژه دانشجویان در ایران برگزار می‌کردند، دوباره بر سر زبان‌ها افتاد.

شاعر ترانه «یار دبستانی من» گرچه در سال‌های بعد دیگر ترانه‌ای با این شهرت نسرود، اما ترانه‌هایی که با مضمون انقلاب توسط ترانه‌سراهای دیگر در خارج از ایران ساخته می‌شد، با قوت ادامه یافت.

در میان ترانه‌سراهای معاصر، بعضی‌ها از اهمیت بیشتری برخوردارند: زویا زاکاریان، ایرج جنتی عطایی، اردلان سرفراز و شهیار قنبری.

این شاعران که اضلاع مستحکم ترانه در تبعید را هم شکل می‌دهند مضامینی را وارد ترانه فارسی کردند که پیش از آن سابقه نداشت: مضامینی مثل اعدام، سانسور، مهاجرت، حجاب اجباری و حتی قتل‌های زنجیره‌ای.

در آثار این ترانه‌سرایان صورت دیگر انقلاب و تأثیراتش، که سخن گفتن از آن در داخل مرزهای ایران ممنوع است، با پرداختی ادیبانه‌تر بازتاب داده شده است.

این شاعران دیگر سخن از «بهار در زمستان» نمی‌گویند؛ بلکه زمستان آن سال را طولانی‌تر از همیشه می‌خوانند و از «کینه بهمن» می‌سرایند:

«زمستان هر چه بود تاریک و طولانی
دل ما هر چه شد سرد و زمستانی
زمین اما به دور از کینه بهمن
نشسته با گل و خورشید به مهمانی»

همچنین در مقابل ترانه‌های اوایل انقلاب که رهبر انقلاب را می‌ستودند، ترانه‌های این شاعران، در سالگرد مرگ آیت‌الله خمینی، وی را «جادوگر بدی» خواندند که «نشسته بر منبر خون عاشق‌ها رو گردن می‌زد».

البته یکی از عوامل اصلی ماندگاری این آثار خوانده شدن آن‌ها توسط خوانندگان محبوبی است که با جادوی صدایشان به راحتی از دیوارهای برافراشته جمهوری اسلامی عبور کردند و در خانه‌های ایرانی پیچیدند.

همچنین همانطور که در ترانه‌های دسته اول از اشعار شاعران فارسی مثل مولانا در ترانه «آب زنید راه را» استفاده می‌شد، در ساخت ترانه‌های دسته دوم نیز اشعار شاعران به ویژه شاعران معاصر فارسی مثل احمد شاملو، سیمین بهبهانی، نادر نادرپور نیز نقش ویژه‌ای داشته است:

«دهانت را می‌بویند
مبادا که گفته باشی دوستت می‌دارم
دلت را می‌بویند
روزگار غریبی‌ست نازنین...
ابلیس پیروز مست، سور عزای ما را بر سفره نشسته است.»

همچنین ترانه‌هایی بر اساس اشعار شاعران کهن فارسی که متناسب با شرایط امروز ایران بود شکل گرفت:

«واعظان کاین جلوه در محراب و منبر می‌کنند
چون به خلوت می‌روند آن کار دیگر می‌کنند»

درست است که ترانه فارسی پیش از انقلاب با موانعی مواجه بوده و «ترس از واژه» گاهی ساواک را مجبور می‌کرده که دست در ترانه‌ها ببرد و مثلا «مترسک» را که فکر می‌کرده اشاره‌ای به خودش است به «عروسک» تغییر دهد، اما با این حال برخی معتقدند که در دوره پهلوی نسبتا آزادی‌های بیشتری در حوزه ترانه وجود داشت.

اردلان سرفراز در این باره گفته است که ترانه‌سرایان آن روز‌ها فقط اجازه نداشتند که از مسایل سیاسی حرف بزنند، اما امروز آن‌ها اصلا اجازه ندارند حرف بزنند.

با این حال این ترانه‌سرا درباره شرایط ترانه فارسی در سال‌های اول انقلاب معتقد است ترانه در آن شرایط که سانسور بر تمام هنر‌ها سایه افکنده بود، باید از نو می‌شد و بار تاریخی تمام هنر‌ها را به دوش می‌کشید.

از سوی دیگر، در داخل مرزهای ایران، اگر چه ترانه پا به پای ادبیات و سینمای ایران پیش نرفت و نتوانست جامعه و سیاست ایرانی را به نقد بکشد، اما در سال‌های اخیر ترانه‌سرایانی پدید آمدند که در لابه‌لای آثارشان می‌توان کنایه‌هایی به وضعیت سیاسی جمهوری اسلامی یافت.

شاید سرشناسترین این شاعران، عبدالحبار کاکایی باشد که در جریان انتخابات ریاست جمهوری گذشته نیز رسما «دستبند سبز» پوشید.

این شاعران که برآمده از نسل جوانان انقلابی سال ۵۷ هستند که تا همین سال‌های پیش جزو دسته نویسندگان و شاعران نزدیک به حکومت محسوب می‌شدند، اما اکنون در رأی «آری» سی سال پیش خود تردید کرده‌اند:

آبادی من سوخت به ویرانی
سربازی من رفت به سرداری

ای کاش که عقل من و تو کم‌کم
برخیزد ازین بستر بیماری

سی سال به هر حادثه «نه» گفتم
تاوان پذیرفتن یک «آری»

البته این تردید، بیشتر از جنس «گلایه» از کارگزاران حکومت است تا تردیدی که ماهیت نظام را زیر سوال ببرد، اما مسئولان جمهوری اسلامی که تاب این گلایه‌ها را ندارند، ترجیح می‌دهند عرصه برای کسانی باز باشد که ساز مخالف نمی‌زنند.

به نظر می‌رسد ترانه‌سرایان امروز، چه آنانی که در تبعیدند و چه آنانی که در وطن می‌سرایند، به این نتیجه رسیده‌اند که تاریخ معاصر ایران را فارغ از هر گونه «دروغ» یا «انتظار معجزه» نوشت:

«به اعتماد دست هم باید گرفت از نو قلم
دو باره خط زد و نوشت از ابتدا قدم قدم.»

خبر - مصطفی خلجی

مصطفی خلجی، روزنامه‌نگار حوزه فرهنگ و ادبیات، به دو گونه شعر در دهه‌های اخیر ایران پرداخته است؛ شعر دولتی و شعر مستقل.

اگر شعر معاصر ایران را به دو قسم دولتی و غیردولتی تقسیم کنیم، بخش اول فربه و دیگری از شدت ضعف، پوست و استخوان شده است.

فربگی شعر دولتی ناشی از میزان پول و امکاناتی است که از سوی نهاد‌ها و سازمان‌های دولتی به بدن آن تزریق می‌شود و هیکل شعر غیردولتی نیز بر اثر عدم حمایت، سانسور، فشار و تهدیدهای حکومتی، لاغر و نحیف شده است.

هفته‌ای نیست که خبری درباره سانسور، توقیف یا معطل ماندن شعر شاعران مستقل ایران، نظیر فروغ فرخزاد، محمدعلی سپانلو، جواد مجابی و سیدعلی صالحی در هزارتوی اداره کتاب وزارت ارشاد، یا لغو جوایز شعر غیردولتی مثل جایزه بیژن جلالی منتشر نشود.

با این حال، این نوع شعر، علی‌رغم وضعیت بحرانی‌اش، نسبت به شعر دولتی همواره خواننده و مخاطب بیشتری دارد، و ادامه حیات خود را مدیون همین استقلال از دولت و اتصال بی‌واسطه‌اش به مردم می‌داند.

بررسی محدودیت‌هایی که در مسیر خلق و نشر شعر مستقل ایران وجود دارد، به تنهایی نشان‌دهنده حضور چشمگیر و دخالت دولت در عرصه شعر ایران است، اما مرور این محدودیت‌ها خود مجالی جداگانه می‌طلبد.

در این گزارش، صرفا با برشمردن سازمان‌ها و نهادهایی که زمام شعر دولتی را در ایران بر عهده گرفته‌اند، به سرچشمه‌های این نوع شعر و عوامل گسترش آن اشاره می‌شود.

۱. وزارت ارشاد

در زمینه شعر دولتی وزارت ارشاد حرف اول را می‌زند. جدای از نقشی که برای این وزارتخانه در ساماندهی چاپ و نشر، حمایت از ناشران و پدیدآورندگان، برگزاری جشنواره‌های فرهنگی، جوایز ادبی و نمایشگاهای کتاب در نظر گرفته شده، بنیه مالی این نهاد دولتی نیز قدرت عمل و نفوذ آن را بالا برده است.

وزارت ارشاد با در اختیار داشتن سکان ممیزی، باعث سهولت انتشار شعر شاعران نزدیک به دولت و دشواری چاپ اشعار شاعران مستقل شده است.

همچنین علاوه بر جوایز متعددی که سازمان‌های وابسته به وزارت ارشاد نظیر خانه کتاب، در زمینه کتاب‌های شعر برگزار می‌کنند، تأسیس جشنواره شعر فجر به عنوان نماد حمایت دولت از شعر، در خور توجه است.

جشنواره شعر فجر از بدو تأسیس، به علت در نظر نگرفتن تمامی سلیقه‌های شعری موجود در ایران، با انتقاد اهالی شعر حتی شاعران نزدیک به دولت مواجه بوده است. این یکسونگری در بخش بین‌المللی این جشنواره یعنی جشنواره شاعران ایران و جهان هم دیده می‌شود.

در یکی از دوره‌های برگزاری جشنواره شعر فجر بود که بنا به درخواست برخی از شاعران نزدیک به دولت، تأسیس پست قائم‌مقامی شعر در این وزارتخانه پیشنهاد شد. اما قائم ‌مقام وزیر ارشاد در امور شعر هم نتوانسته تا کنون رویکرد این وزارتخانه را نسبت به شعر معاصر ایران تغییر دهد. در عوض، قائم مقام شعر وزارت ارشاد، در اوایل فعالیت‌اش در این وزارتخانه از افزایش سکه‌های جشنواره شعر فجر خبر داد.

حمایت از ناشران و خرید کتاب آنان نیز یکی دیگر از ابزارهای وزارت ارشاد است که در زمینه گسترش ادبیات دولتی و در اینجا شعر دولتی به کار می‌رود.

تاکنون کمتر مجموعه‌شعری از شاعری مستقل توسط وزارت ارشاد خریده، یا از ناشری مستقل در حوزه شعر حمایت شده است. برعکس آنچه اتفاق افتاده، ورشکستگی ناشران شعر مستقل ایران نظیر انتشارات «آهنگ دیگر» بوده است.

همچنین وزارت ارشاد با تأسیس دفتری به نام شورای شعر و ترانه، همواره تلاش کرده تا بر ترانه‌های سروده شده نیز اعمال نظر کند. جدای از این‌که این شورا در دست عده‌ای از شاعران نزدیک به حکومت قرار دارد، گاهی نظارت‌های این شورا منجر به محدودیت‌هایی حتی برای بعضی از اعضای آن شده است.

به عنوان نمونه، چهار سال پیش، محمدعلی بهمنی، عبدالجبار کاکایی و اهورا ایمان از این شورا کناره‌گیری کردند و در بیانیه‌ای درباره علت این کناره‌گیری نوشتند: وزارت ارشاد ناخواسته با کشاندن معیارهای عمدتا سلیقه‌ای، سیاسی و اخلاقی به حوزه‌ تولید کلام در موسیقی پاپ هویت کاذب دیگری به تولید‌کنندگان آثار غیرعلمی و پیش پا افتاده داده است. و این حس فاخر و ارجمند اجتماعی و سیاسی را به یک جریان ناتوان و ضعیف و غیرعلمی تزریق کرده است.

به موازات دفتر شعر و ترانه وزارت ارشاد، دفتری مشابه در سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی مشغول نظارت بر ترانه‌های سروده شده‌ای است که برای اجرا به این سازمان فرستاده می‌شود.

۲. حوزه هنری

حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی نیز یکی از حامیان اصلی شعر دولتی در ایران است. محسن مومنی شریف رئیس کنونی این نهاد که با یک واسطه (رئیس سازمان تبلیغات) از سوی دفتر رهبر جمهوری اسلامی تعیین می‌شود، خود یکی از نویسندگان نزدیک به حکومت است.

بخش شعر در حوزه هنری مشخصا در یکی از ادارات زیرمجموعه آن به نام «مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری» مدیریت می‌شود.

حمایت از شعر مذهبی و «انقلابی» سیاست اصلی این مرکز است و برای اجرایی شدن این سیاست، حوزه هنری به برگزاری جلسات شعر و چاپ اشعار شاعرانی مورد نظر خود می‌پردازد.

همچنین این نهاد حکومتی با نزدیکی ویژه‌اش به آیت‌الله خامنه‌ای، هر سال جلسه شعری را در حضور او برگزار می‌کند. شاعرانی که در جلسه شعرخوانی رهبر حضور دارند با نظر حوزه هنری دست‌چین می‌شوند.

طبق یک قانون نانوشته، حضور در این جلسات سالانه، برای شاعران پیشکسوت نزدیک به دولت به نوعی مصونیت بیشتر، و برای جوان‌تر‌ها گشایش در بهره‌گیری از تسهیلات دولتی به همراه دارد.

یکی از نتایج برگزاری جلسات شعر در حضور رهبر، تأسیس انجمن شعر «امین» (تخلص شعری آیت‌الله علی خامنه‌ای) بوده که بزرگداشت نویسندگان و شاعران نزدیک به رهبر نظیر محمدرضا سرشار از وظایف آن است.

نکته مهمی که درباره حوزه هنری حائز اهمیت است، این است که آثار منتشر شده از سوی حوزه هنری نیازی به بررسی وزارت ارشاد ندارد. این امر، حوزه هنری را به قدرت دوم چاپ کتاب، به ویژه در شعر تبدیل کرده است.

۳. سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی که زیر مجموعه وزارت ارشاد است، با در اختیار داشتن دفا‌تر فرهنگی جمهوری اسلامی در کشورهای مختلف جهان، سازمانی عظیم در زمینه گسترش ادبیات دولتی به شمار می‌آید.

ترجمه شعر شاعران فارسی‌زبان به زبان‌های خارجی و انتشار آن‌ها در کشورهای مختلف یکی از اختیارات سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی است.

اما عملکرد این سازمان در این باره طی سال‌های اخیر نشان می‌دهد که رایزنی‌های فرهنگی جمهوری اسلامی هیچ علاقه‌ای به ترجمه آثار مستقل شعر معاصر ایران ندارند و در عوض صرف نظر از آثار کلاسیک مثل حافظ و خیام، شعرهای دولتی مثل مجموعه اشعار آیت الله خمینی را بار‌ها و بار‌ها به زبان‌های مختلف ترجمه و منتشر کرده‌اند.

به کار گرفتن برخی از شاعران نزدیک به حکومت، نظیر موسوی گرمارودی و علیرضا قزوه، در مقام رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی، نیز یکی دیگر از رانت‌هایی است که این سازمان به شاعران دولتی می‌دهد.

همچنین انتخاب شاعران خارجی برای شرکت در جشنواره‌های داخل ایران، یکی از وظایف سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی است که معیارهای این انتخاب نه تنها مبتنی بر ارزش‌های ادبی نیست، بلکه بستگی به سیاست‌های روز جمهوری اسلامی دارد.

سفرهای خارجی نیز یکی دیگر امتیازاتی است که به شاعران نزدیک به نظام سیاسی جمهوری اسلامی داده می‌شود. این سفر‌ها با هماهنگی رایزنی‌های فرهنگی جمهوری اسلامی در خارج از کشور صورت می‌گیرد.

۴. نهادهای نظامی

شعر جنگ یا به قول مقامات دولتی، «شعر دفاع مقدس» بخشی از شعر دولتی در ایران را تشکیل می‌دهد. اما در حمایت، ترویج و گسترش این نوع شعر، نقش سازمان‌های نظامی نظیر بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس چشمگیر است.

یکی از اقدامات مهمی که این بنیاد برای شعر جنگ انجام می‌دهد، برگزاری «کنگره سراسری شعر دفاع مقدس» است، اما یکنواختی و نبود خلاقیت در برگزاری این کنگره باعث شده که تولید آثار کلیشه‌ای در حوزه جنگ به معضلی بزرگ تبدیل و حتی صدای شاعران نزدیک به دولت نیز بلند شود.

حسین اسرافیلی، یکی از شاعران نزدیک به دولت که شعرهایی درباره جنگ ایران و عراق سروده، در این باره گفته است: با گذشت سال‌های جنگ، ارتباط شاعران جوان با موضوع دفاع مقدس قطع و این امر سبب تولید آثار کلیشه‌ای شده است.

همچنین، محمدحسین جعفریان یکی دیگر از شاعران نزدیک به حکومت با انتقاد شدید از اینکه بخش اعظمی از بودجه‌های دولت صرف برگزاری برنامه‌های فرمایشی می‌شود که خروجی مناسبی ندارند، در حاشیه نوزدهمین کنگره سراسری شعر «دفاع مقدس» گفت که «هر سال شاهد حضور چهره‌های تکراری در برخی از کنگره‌ها هستیم اما باید میدان را برای دیگران نیز باز گذاشت.»

جلیل صفربیگی، شاعر، نیز در ضمن انتقاد از این کنگره گفته است: ‌کنگره شعر «دفاع مقدس» به ورطه‌ تکرار افتاده است و دعوت جمعی از ۲۰۰ یا ۳۰۰ شاعر در یک استان و آن هم برای مدت زمانی کوتاه، بدون این‌که به جوانب مختلف آثار آن‌ها پرداخته شود، ‌ به ادبیات دفاع مقدس کمکی نخواهد کرد.

۵. شهرداری تهران

در نبود انجمن‌های مستقل ادبی در ایران به ویژه در پایتخت، شهرداری تهران با در اختیار داشتن زنجیره‌ای از فرهنگسرا‌ها در مناطق مختلف شهر، به جمعی از شاعران مجال فعالیت می‌دهد. اما شاعرانی که در این فرهنگسرا‌ها مشغول فعالیت می‌شوند، چهره‌های سر‌شناس ادبی نیستند.

هرچند که سلایق سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران که زمام امور فرهنگسرا‌ها را در اختیار دارد، متفاوت از سیاست‌های دولت است، اما فقط توانسته گروه خاصی از شاعران را گرد خود جمع کند؛ شاعرانی نظیر عبدالجبار کاکایی که علی‌رغم اختلاف‌هایی که با مسئولان دولتی دارند، اما شاعر مستقل نیز محسوب نمی‌شوند.

برگزاری جوایز و جشنواره‌های شعر، مثل جشنواره شعر شب‌های شهریور که دبیری آن مدتی بر عهده کاکایی بود یکی از فعالیت‌های شهرداری تهران در زمینه شعر است.

اما در همین جشنواره نیز شرط ممیزی شعرهای شاعران پیش از داوری، باعث جنجال شد و مشکلاتی که این جشنواره با آن مواجه بوده باعث شده که از زمان تأسیس، نتواند به صورت پیوسته به فعالیت ادامه دهد.

۶. فرهنگستان زبان و ادب فارسی

اما شاید غیرموجه‌ترین فعالیت در زمینه شعر دولتی، فعالیتی است که از سوی فرهنگستان زبان و ادب فارسی صورت می‌گیرد.

فلسفه تأسیس این فرهنگستان پاسداری از کلیت زبان و ادب فارسی است؛ اما طی سال‌های اخیر به نظر می‌رسد گرایش این فرهنگستان که رئیس آن از سوی رئیس‌جمهوری منصوب می‌شود، به «ادبیات انقلاب» بیشتر شده است.

اوایل سال ۹۰ فرهنگستان ادب و زبان فارسی هم به خیل نهادهایی پیوست که سعی دارد ذیل عنوان «ادبیات انقلاب اسلامی» به صرف هزینه و انجام برنامه‌هایی بپردازد.

غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گروه «ادبیات انقلاب اسلامی» را در این فرهنگستان تشکیل داد و طی حکمی محمدرضا ترکی را به مدیریت این گروه منصوب کرد.

ترکی، یکی از شاعران نزدیک به دولت است که مدتی مدیر شبکه فرهنگ رادیو بوده است.

۷. انجمن‌های ادبی نیمه‌دولتی و رسانه‌های نزدیک به حکومت

در این می‌ان، انجمن‌های نیمه دولتی مثل انجمن شاعران ایران که در برهه‌هایی از مزایا، بودجه و امکانات دولتی هم بهره‌مند بوده‌اند، یکی دیگر از پاتوق‌های شعر دولتی در ایران به شمار می‌آیند. هرچند که اکنون نزاع جدی میان حکومت و این انجمن‌ها بر سر نوع مدیریت آن درگرفته است.

همچنین نقش بخش فرهنگی نشریات، روزنامه‌ها و خبرگزاری‌های دولتی و سازمان صدا و سیما را در ترویج ادبیات دولتی به ویژه شعر دولتی نباید نادیده گرفت.

بسیاری از شاعران فعلی که در شعر دولتی مطرح هستند، روزگاری کار خود را با نوشتن در صفحات ادبی روزنامه‌ها و نشریات وابسته به دولت یا نهادهای حکومتی آغاز کرده‌ و با آمدن تصویرشان در قاب تلویزیون شناخته شده‌اند.

گزارش - روشنک شهابی

سیف‌الله صمدیان، عکاس و کارگردان مطرح ایرانی که در جشنواره‌های بین‌الملی فیلم و نمایشگاه‌های عکس داخلی و خارجی حضوری جدی داشته است، علاقه‌اش به سینما را از صدقه سر شاملو می‌داند.

دوم مرداد امسال، یازدهمین سالگرد درگذشت احمد شاملو، شاعر، نویسنده، فرهنگ‌نویس، پژوهشگر، مترجم ایرانی و از مؤسسان و دبیران کانون نویسندگان ایران بود.

سیف‌الله صمدیان از جمله عکاسانی است که از احمد شاملو عکاسی کرده. او بخشی از این عکس‌ها را پس از درگذشت آقای شاملو در ویژه‌نامه‌ای به مناسبت درگذشت این چهره ادبی ایران منتشر کرد و پس از ۱۹ سال تعدادی از این عکس‌ها را نیز درقالب نمایشگاهی همزمان با تولد آقای شاملو در آذرماه سال گذشته در گالری «۶» به نمایش گذاشت.

به گفته او، احمد شاملو یکی از غول‌های بزرگ ادبیات ایران و حتی جهان است که نه تنها خالی زندگی او را پر کرده است، بلکه در شادی‌ها و غم‌های ملت ایران سهیم است.

آقای صمدیان صمدیان درگفت‌و‌گو با مردمک درباره آقای شاملو می‌گوید: به نظر من شاعرانی چون حافظ، مولانا، سعدی، گوته، لورکا و شاملو، شاعر یک دوره خاص نیستند که شعر‌هایشان تاریخ مصرف‌اش که تمام شد، آن‌ها هم تمام شوند. این‌ها آدم‌های تمام نشدنی‌اند. من با گفتن این حرف‌ها قصد این را ندارم که شاملو را با کسی مقایسه کنم.

به گفته او، احمد شاملو شاعری است که شعر و جنس ادبیاتی که به کار می‌برد همواره دلنشین است. و کار او برای تدوین کتاب کوچه و گردآوری کلمات و اصطلاحات روزمره ادبیات شفاعی ایران بی‌نظیر است.

آقای صمدیان با اشاره به ترجمه احمد شاملو از «دن آرام» شولوخف می‌گوید: شاملو در این ترجمه فارسی امکان ایجاد هویت‌های بیانی متفاوتی برای شخصیت‌های این رمان بزرگ تاریخی ا به دست می‌دهد و این درحالی است که ترجمه قبلی، از یک ویژگی بیانی برای تمامی شخصیت‌های هویت‌های اجتماعی داستان بهره می‌گرفت.

این عکاس و سینماگر شناخته‌شده ایرانی در دوران کودکی به واسطه برادر بزرگ‌تری که ذوق شاعری داشته و برای ترغیب بچه‌های فامیل به شعر و شاعری مسابقه مشاعره برگزار می‌کرده و یکی از انتخاب‌های اول برادر صمدیان شعرهای احمد شاملو بود، با این شاعر آشنا شده است.

جایزه این مسابقه مشاعره، مقداری پول نقد بود که صمدیان پس از دریافت این پول یواشکی راهی سینما می‌شد تا فیلم ببیند، از این رو او بخشی از علاقه‌اش به دنیای سینما را از صدقه سری احمد شاملو می‌داند.

آقای صمدیان درباره چگونگی عکاسی از این شاعر و نویسنده ایرانی می‌گوید: سال ۱۳۷۰ یکی از دوستان برای پایان نامه دکترای خود قصد داشت که روی ترجمه شعرهای شاملو به زبان ایتالیایی کار کند و این موضوع فرصتی شد که به دیدار شاملو برویم‌‌ همان جلسه کار عکاسی از شاملو را آغاز کردم.

این عکاس و سینماگر تعریف می‌کند: بعد‌ها یکی دوبار دیگر هم برای عکاسی از شاملو رفتم، اما حسرت من از این است که به هزار و یک دلیل از جمله مسافرت‌های متعدد، جشنواره و نمایشگاه‌های گروهی و کار مطبوعاتی نتوانستم دیگر به دیدار شاملو و آیدا بروم، پس از قطع پای شاملو هم به‌‌‌‌ همان دلیل حسی و شخصی، جرات نکردم به دیدار مردی «افتاده» بروم که همیشه «ایستاده» بود.

سیف‌الله صمدیان از احمد شاملو در فاصله سال‌های ۷۰ تا ۷۲ عکاسی کرده است؛ عکس‌هایی که به گفته خود عکاس، «به جای جنبه رئالیستی به بعد گرافیکی آن توجه ویژه‌ای شده است. شاید این عکس‌ها در نگاه اول کار لابراتواری دیروز یا فتوشاپ امروز به نظر برسد اما چنین نیست. در واقع یک سری عکس‌های سیاه و سفید رئال و سورائال از احمد شاملو هستند».

او می‌گوید: زمانی که به دیدار احمد شاملو رفته بودیم او در مقابل پارتیشنی نشسته بود که انعکاس صورت و تمام هیبت دست، نیم تنه و سرش روی پارتیشن منعکس می‌شد و نوری که از پنجره روی پارتیشن می‌افتاد و گل‌هایی که در خانه‌اش بود با نور حالت عجیب و غریبی در چهره شاملو به وجود می‌آورد.

آقای صمدیان تعریف می‌کند کوقتی انعکاس نور را روی این پارتیشن دیدم، کار عجیب و غریب موقعی بود که از این ترکیب رئال و سورئال روی سطح پارتیشن استفاده نمی‌کردم و آن تعبیر گرافیکی که شما در عکس‌ها می‌بینید از حداقل تجربه‌های داشته و نداشته من در عالم عکاسی و شاید تاریخ هنر می‌آید.

مصطفی بادکوبه‌ای:

چندی است دلم یک دله با فتنه گران است
این هم به یقین معجزه دور زمان است

چون فتنه گری بانگ عدالت طلبی شد
دل بهر خدا یک دله با فتنه گران است
....

دیروز ۲۸ ارديبهشت «روز ملی بزرگداشت حكيم عمرخيام» مراسمی  با حضور اساتيد دانشگاهی و خيام شناسان داخلی و خارجی در نيشابور برگزار شد.

خبر - مردمک

بزرگداشت حافظ‌، شاعر بزرگ قرن هشتم ایران روزهای نوزدهم و بیستم مهرماه در حافظیه شیراز در حالی برگزار شد که مردم اجازه ورود به آرامگاه او و شرکت در این مراسم را مانند سال گذشته نداشتند و پشت درهای بسته ماندند.

بزرگداشت حافظ، شاعر قرن هشتم ایران، روزهای نوزدهم و بیستم مهرماه در حافظیه شیراز در حالی برگزار شد که شهروندان به طور عمومی اجازه ورود به آرامگاه او برای شرکت در این مراسم را پیدا نکردند.

به گزارش ایسنا، بسیاری از دوستداران حافظ به دلیل نداشتن کارت دعوت، اجازه‌ ورود به حافظیه و شرکت در مراسم بزرگداشت را پیدا نکردند. کسانی هم که کارت دعوت داشتند با ارائه‌ شماره‌ شناسنامه و مشخصات اجازه‌ ورود یافتند.

به مناسب بزرگداشت این شاعر بزرگ، همایش بین‌المللی به نام «یاد‌روز حافظ» برگزار شد که در آن حمید بقایی، رئیس سازمان میراث فرهنگی کشور، استانداران استان‌های آذربایجان غربی و فارس و جمعی از مقامات کشوری و استانی و شعرای و صاحب‌نظران عرصه شعر و ادبیات ایران حضور داشتند.

از طرف دیگر، روز 19 مهر ماه، برنامه سخنرانی «اسین چلبی»، بیست‌وسومین نواده پسری مولانا، شاعر بزرگ قرن هفتم ایران، در مراسم یادروز حافظ حذف شد. او به عنوان نماینده کشور ترکیه و به مناسبت برگزاری این همایش با محوریت پیوند فرهنگی شمس و حافظ به شیراز آمده بود.

آشفتگی در روز دوم مراسم نیز ادامه داشت. دیروز در برنامه‌ای اعلام نشده، خبرنگاران برای پوشش سخنرانی و نشست خبری خانم چلپی با اعلام روابط عمومی استانداری فارس به حافظیه رفتند، اما این نشست نیز برگزار نشد.

مسئولان برگزارکننده این مراسم هنوز واکنشی به رخدادهای روز حافظیه نداده‌اند.

آرام‌گاه حافظ از جمله مهم‌ترین مکان‌های فرهنگی ایران است و هر سال گروه بزرگی دوست‌داران ایرانی و خارجی شعر پارسی و نیز جهانگردان از آن دیدار می‌کنند. بزرگداشت حافظ نیز از جمله مراسم عمومی و پرطرفداراست. پیشتر عموم برای شرکت در این مراسم با مانع خاصی روبه‌‍رو نبودند. 

در جلسه دیدار شاعران با آیت‌الله خامنه ای رهبر ایران، یکی از شاعران طنزپرداز به نام سعید بیابانکی، شعر طنزی را برای حاضران می خواند.

شكر ايزد فن‌آوری داريم

صنعت ذره‌پروری داريم

از كرامات تيم ملی‌مان

افتخارات كشوری داريم

با نود حال می‌كنيم فقط

بس كه ايراد داوری داريم

وزنه‌برداری است ورزش ما

چون فقط نان بربری داريم

می‌توانيم صادرات كنيم

بس كه جوك‌های آذری داريم

گشت ارشاد اگر افاقه نكرد

صد و ده و كلانتری داريم

خواهران از چه زود می‌رنجيد

ما كه قصد برادری داريم

ما برای اثبات اصل حجاب

خط توليد روسری داريم

اين طرف روزنامه‌های زياد

آن طرف دادگستری داريم!

جای شعر درست و درمان هم

تا بخواهی دری وری داريم

حرف‌هامان طلاست سی‌سال است

قصد احداث زرگری داريم

ما در ايام سال هفده بار

آزمون سراسری داريم

اجنبی هيچكاك اگر دارد

ما جواد شمقدری داريم

تا بدانند با بهانه طنز

از همه قصد دلبری داريم

هم كمال تشكر از دولت

هم وزير ترابری داريم  

دیدگاه - مردمک

آرش کمانگیر در وبلاگ خود با اشاره به دیدار برخی شاعران با رهبر جمهوری اسلامی، از نیاز حکومت به «مشروعیت ادیبانه» می‌نویسد.

امیر عاملی، که فارس نیوز او را یکی از «شاعران متعهد» ایران توصیف می‌کند، «در پاسخ به منافقانی که می‌خواهند با صدای سوخته شجریان مردم ایران را تحقیر کنند» می‌سراید:

گم شدی آوازه خوان پیر ما - گم شدی آخر به زیر دست و پا
کرد بیگانه تو را ابزار خویش - خود شدی تا نور حق دیوار خویش
ربنایت چون خودت از یاد رفت - خیل شاگردان، هلا! استاد رفت

او ادامه می‌دهد:
مکر آمریکا تو را منفور کرد - زرق و برق غرب چشمت کور کرد

و بالاخره می‌گوید:
وقت پیری ناز کردی با همه - ناز را آغاز کردی با همه
ناز کم کن سوی ملت باز گرد - کم بگو از یأس ای استاد زرد

وحید این شعر را در گوگل ریدر همخوان می‌کند [به اشتراک می‌گذارد]. دوستی در جواب فی‌البداهه این‌طور می‌نویسد:
آنکه گم گشته به زیر دست و پا - غیرت است و راستی هست و حیا
تا به نور حق صدا را ساز کرد - یک گلستان گل برایش ناز کرد

و ادامه می‌دهد:
مطرب عهد شباب و پیرما - هیبتی دارد صدای شیرما
تار و تنبور و رباب همساز او - ماه و خورشید و فلک هم راز او
گاه سبز و گاه نیلی گاه زرد - مثل یک رنگین کمان آن نیک مرد
سبز می‌خواند برای ملتش - تُف به ذات «عاملی» و دولتش

قبل از این درمورد پس گرفتن «مشروعیت خیابانی» از حاکمیت ایران در وقایع از پس از فوت آیت الله منتظری حرف زدیم (بببنید: متن یک دروغ  30 ساله: فوت آیت‌الله منتظری و ترک برداشتن مشروعیت خیابانی).

زمانی که جمعیت انبوه برای سوگواری مرگ آیت‌الله به خیابان ریخت و یک وبلاگ‌نویس «ارزشی» به خط کش و محاسبه طول و عرض خیابان رو آورد، عملا پرونده 30 ساله استفاده از هلیکوپتری که در «راهپیمایی‌های خودجوش» بالای جمعیت می‌چرخید زیر سوال رفت.

به عبارت دیگر، حاکمیت آنقدر از مشروعیت خیابانی استفاده کرد که مخالفینش هم به این فن مسلط شدند و از آن به عنوان ابزاری علیه حاکم استفاده کردند.

«مشروعیت ادیبانه» ابزار دیگری است که حاکمیت ایران سال‌هاست از آن استفاده کرده است. در 30 سال گذشته حاکمان دیوان شعر چاپ کرده‌اند و شعرا را به حضور پذیرفته‌اند. در چنین فضایی است که کمتر از 24 ساعت پیش یک کاربر ِ یک شبکه اجتماعی به شعر «شاعر دولتی» با هشت بیت ِ فی‌البداهه، که «پنج دقیقه وقت صرف آنها کرده است»، جواب می‌دهد.

حالا توپ در میدان حاکمیت است. آیا وبلاگ نویس «ارزشی»ی پیدا خواهد شد که «شعر  گوگل ریدری» را حلاجی کند و این خطر را بپذیرد که «شعرهای فارس نیوزی» هم زیر ذره بین بروند؟

مرتضی امیری اسفندقه یکسال پیش در دیدار شاعران با رهبر ایران خواند. مصرع‌های پیش از این در این شعر که به گفته خبرگزاری فارس درباره «انتخابات دهم ریاست جمهوری و وقایع بعد از آن» است اینطور بود: تکرار قافیه به تنوع خلاف نیست - خاصه که در حمایت شعر تر آورنداز شاعران بپرس که در شعر می‌شود - جر را به حکم قافیه یا جر جر آورند این قصیده این‌طور تمام شد، من رآی داده‌ام به تو و می‌دهم هنوز - از کاسه چشم‌های مرا گر درآورند.

خبر - مردمک

دیدار رهبر جمهوری اسلامی با شاعران از دوران ریاست‌جمهوری او آغاز شده است و سازمان تبلیغات اسلامی به عنوان نهاد فرهنگی بیت رهبری آن را سازماندهی می‌کند.

آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای،  دو ماه پس از دیدار با اهالی سینما، این‌بار با جمعی از شاعران ملاقات کرد و با تاکید بر «استفاده از قریحه شاعری در مسیری که خداوند متعال توقع دارد»، به شاعران توصیه کرد در بیان مسایل، دل و عواطف خود را نگه دارند.

دیدار رهبر جمهوری اسلامی با شاعران از دوران ریاست‌جمهوری آقای خامنه‌ای در شب تولد امام حسن مجتبی برگزار می‌شود و سازمان تبلیغات اسلامی مسئولیت دعوت شاعران به این مراسم را بر عهده دارد.

به گزارش خبرگزاری فارس، دیدار امسال با حضور 30 شاعر برگزار شد. علیرضا قزوه، امیر عاملی، علی موسوی‌گرمارودی، علی معلم‌دامغانی، یوسفعلی میرشکاک، غلامعلی حداد‌عادل،  سیمین‌دخت وحیدی و قادر طهماسبی از جمله شعرای حاضر در این جلسه بوده‌اند.

خبرگزاری فارس در گزارشی که از دیدار مشابه سال گذشته منتشر کرد، تعداد شاعران حاضر در مراسم را یکصد نفر ذکر کرده بود. طبق این گزارش‌ها، برنامه دیدار سالانه رهبر با شاعران در ماه رمضان، با اقامه نماز مغرب و عشا به امامت آقای خامنه‌ای آغاز می‌شود، با افطار و مراسم شعرخوانی‌ ادامه‌ می‌یابد و در نهایت با سخنرانی آیت‌الله خامنه‌ای پایان می‌گیرد.

شعرهایی که در این مراسم خوانده می‌شود٬ اغلب در وصف آقای خامنه‌ای، پیامبر اسلام و امامان شیعه، شرح رویدادهای مذهبی نظیر عاشورا و توصیف مفاهیمی چون مقاومت، شهادت و پایداری است. نقطه مشترک این اشعار برخورداری از دیدگاهی دینی و مذهبی و همخوانی با مفاهیمی است که طی 30 سال اخیر در ایران مورد توجه حکومت بوده است.

دیدارها با اهالی هنر

هرچند دیدار رهبر ایران با شاعران و نویسندگان و اهالی هنر به یک سال اخیر محدود نمی‌شود اما حضور جمعی از بازیگران، کارگردانان و شاعران و نویسندگان در مراسم تحلیف ریاست‌جمهوری در سال 1388 و پیگیری این دیدارها طی یک‌سال اخیر، واکنش‌هایی متفاوت نسبت به گذشته ایجاد کرده و نوعی مرزبندی میان هنرمندان نزدیک به حکومت و هنرمندان حامی جریان منتقد و مخالف به وجود آورده است.

یکی از پرسر و صداترین دیدارها از این دست، حضور تعدادی از سینماگران در بیت رهبری بود. دوازدهم تیر، تعدادی از هنرمندان از جمله پروانه معصومی، محمدرضا شریفی‌نیا، محمدحسین لطیفی، احمد نجفی و جعفری‌جوزانی در مراسم دیدار با رهبری شرکت کردند و حضورشان دراین مراسم علاوه بر انعکاس گسترده رسانه‌ای٬، ایجاد کمپین‌های مجازی بر علیه آنان در شبکه‌های اجتماعی را به دنبال داشت.

علاقه رهبر جمهوری اسلامی ایران به هنر به ویژه شعر و موسیقی در دوران جوانی و پیش از عهده‌دار شدن سمت‌های سیاسی، یکی از موضوعاتی است که نه تنها در زندگی‌نامه موجود در سایت رسمی او، بلکه از سوی کسانی که سابقه دوستی و آشنایی با او دارند، و اکنون از افراد «داخل نظام» نیستند نیز مطرح شده است.

در یکی از گزارش‌هایی که به قلم رئیس سازمان تبلیغات اسلامی در سایت رسمی آقای خامنه‌ای انتشار یافته، به عضویت او در انجمن ادبی فردوسی و شرکت در جلسات انجمن ادبی فرخ با حضور علی‌اکبر فیاض و غلامحسین یوسفی و ارتباط با شاعرانی چون شفیعی کدکنی و همچنین علاقه وافرش در سنین جوانی به خواندن رمان‌ اشاره شده است. در این گزارش آقای خامنه‌ای رمان بینوایان را معجزه ادبیات جهان لقب داده و آثار رومن رولان و کتاب جنگ و صلح تولستوی را ستوده است.

پیش از این هوشنگ اسدی،‌ روزنامه‌نگار مقیم فرانسه که در دوران پهلوی همراه با آیت‌الله خامنه‌ای هم سلول بود، در یادداشتی خطاب به او به یادآوری علاقه آقای خامنه‌ای به ادبیات و شعر پرداخته و نوشته بود:‌ محمود اعتمادزاده-به‌آذین ـ را می‌دانم خوب می‌شناسید٬ کلی درباره‌اش حرف زدیم. بعدها هم که ترجمه‌هایش را از شولوخف برایتان آوردم و خواندید و نکاتی را از آنها بیرون کشیدید.

هرچند این علاقه دیرین شخصی ممکن است در ساماندهی این جلسات و دیدارهای سالانه با هنرمندان حوزه‌های گوناگون موثر باشد، اما نام‌های تکرار شونده در این جلسات و آنچه از گفت‌و‌گوهای رد و بدل شده میان هنرمندان و رهبر ایران در رسانه‌های دولتی منتشر می‌شود٬ تحلیل‌های دیگری را به همراه دارد.

فرج سرکوهی، روزنامه‌نگار ایرانی که اکنون در آلمان اقامت دارد، پس از دیدار رهبر ایران با اهالی سیما٬ در یادداشتی نشست‌های آقای خامنه با نویسندگان، شاعران و هنرمندان را رخدادی کلیشه‌ای با شکل و مضامین ثابت دانست که از برخوردی حکومت مکتبی با هنر و ادبیات نشان دارد. به عقیده این روزنامه‌نگار مشاوران آقای خامنه‌ای با سازماندهی این جلسات و دیدارها می‌کوشند چهره او را با نشان هنرشناسی و شاعری نیز تزئین کنند.

اسلامی کردن هنر، رعایت موازین شرعی در تولیدات هنری، توجه به مفاهیم انقلابی، مبارزه با تهاجم فرهنگی دشمن و اخیرا مبارزه با نشانه‌ها و نمادهای جنگ نرم٬، مواردی است که رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی برای اهالی هنر روی آنها تاکید می‌کند.

علاوه بر این، خواندن اشعار و ایراد سخنرانی‌های مدیحه‌وار در شرح و بیان ویژگی‌های رهبر ایران در این مراسم و اعطای القاب به شاعرانی که آثار بهتری ارائه می‌دهند، این جلسات را به نشست‌های ادبی شبیه می‌کند که در تاریخ ادبیات ایران با عنوان جلساتی برای ارائه آثار تازه «شاعران دربار» از آنها یاد شده است.

شعر و شاعری درباری در دوره سامانیان و غزنویان به اوج رسید و از آنجا که تنها دستگاه حکومتی وسع پرداختن به هنر و خرید آثار هنری را داشت، شاعران بسیاری چون عنصری، کسایی مروزی، فرخی سیستانی و منوچهری دامغانی در این دوره ساکن دربار بودن و در قبال دریافت صله از دستان شاه و درباریان شعر می‌سرودند.

هرچند این شیوه در جریان مشروطه در ایران دگرگون شد اما همچنان در دوره پهلوی ادامه داشت و این روزها به شکل و سیاقی متفاوت با گذشته به حیات خود ادامه می‌دهد.

علیرضا قزوه از شاعران پس از انقلاب که بیشتر آثارش درباره جنگ، فلسطین و مضامین مذهبی است، به طور سنتی برگزار کننده و مجری این مراسم سالانه است.

حمید سبزواری٬ موسوی گرمارودی٬ محمدعلی معلم دامغانی و یوسفعلی میرشکاک که وجه مشترک آنها نیز سرودن اشعار مذهبی است٬ هر سال به عنوان پیشکسوتان شعر و ادب معاصر در بخش شعرخوانی مراسم شرکت می‌کنند.

شاعرانی چون شمس لنگرودی، احمدرضا احمدی و سیدعلی صالحی که آثار تازه آنها طی سال‌های اخیر از پرفروش‌های بازار نشر ایران است٬ تاکنون در این مراسم حاضر نبوده‌اند.

خبر - روشنک شهابی

مجموعه‌ای از «غزل‌های طرب‌انگیز» حافظ به انتخاب سید علی صالحی همراه با 70 نقاشی که او از شعرهای حافظ کشیده است، تا پایان شهریور منتشر می‌شود.

مجموعه‌ای از «غزل‌های طرب‌انگیز» حافظ به انتخاب سید علی صالحی همراه با 70 نقاشی که او از شعرهای حافظ کشیده است، تا پایان شهریور منتشر می‌شود.

به گفته آقای صالحی، این مجموعه دربرگیرنده 214 غزل است که با 70 نقاشی سورئال همراه شده‌اند؛ نقاشی‌هایی که صالحی آنها را «تاویلی مدرن از غزل‌های حافظ» می‌داند که در فهم شعر این شاعر سرآمد ایرانی تاثیرگذار خواهند بود.

این کتاب را قرار است انتشارات جان‌شیفته منتشر کند.

سید علی صالحی پیش از این هایکوهایش را نیز به همراه نقاشی‌های آب‌مرکب خود منتشر کرده بود.

صالحی خود می‌گوید: هیچ ادعایی در نقاشی ندارم. نه تنها در هیچ کلاس نقاشی شرکت نکرده‌ام، که حتی رنگ‌ها را نیز به‌درستی نمی‌شناسم.

سید علی صالحی در گفت‌وگو با مردمک گفت: در 40 سال گذشته دیوان حافظ همواره کتاب بالینی من بوده و هر بار که دیوان حافظ را مطالعه می‌کردم غزل‌هایی که احساس می‌کردم طرب‌برانگیز و امیدبخش هستند را انتخاب می‌کردم.

صالحی، حافظ را «شعور زنده و خرد جمعی ایرانیان» می‌داند که «همواره ایرانی‌ها را به امید و شادمانی دعوت کرده و در هیچ شرایطی آنها را تنها نگذاشته است».

این عضو کانون نویسندگان ایران معتقد است: در شرایط فعلی که ایرانی‌ها در شرایط اجتماعی و سیاسی بدی به سر می‌برند، باید از هر امکانی برای شادمانی آنها بهره ببریم.

سید علی صالحی هم‌اکنون مشغول به‌تصویرکشیدن رباعیات خیام است. این نقاشی‌ها نیز به همراه رباعیات خیام منتشر خواهد شد.

آشنایی با آقای شاعر

سیدعلی صالحی متولد 1334،شاعر، نویسنده و یکی از دبیران پیشین کانون نویسندگان ایران است.

او به عنوان یکی از پایه‌گذران «شعر موج ناب» و «شعر گفتار» نیز به شمار می‌رود. آقای صالحی در سال 1356 موفق به دریافت جایزه شعر فروغ فرخزاد شد.

تاکنون بسیاری از شعرهای سید علی صالحی به زبان‌های انگلیسی، فرانسه، آلمانی، روسی، کردی و ارمنی منتشر شده است.

از مجموعه‌شعرهای منتشرشده او می‌توان به «یوما آنا دا»، «عاشق‌شدن در دی‌ماه ،مردن به وقت شهریور»، «دعا زنی که در راه تنها می‌رفت»، «دیر آمدی ری را» و «نشانی ها» اشاره کرد.

انتخابات خرداد 88 و اعتراض‌ها در آینه شعر

سید علی صالحی که در شعرهایش به دغدغه‌های اجتماعی و سیاسی مردم جهان و از جمله ایران پرداخته است، به مردمک خبر داده که این بار مجموعه‌ای از شعرهای متاثر از شرایط انتخابات ریاست جمهوری و وقایع پس از آن سروده است.

به گفته او، تعدادی از شعرهای این مجموعه در برخی از نشریات چاپ شده‌اند

این شاعر ایرانی سه سال پیش کتاب مجموعه‌شعر «ردپای برف تا بلوغ کامل گل سرخ» را برای دریافت مجوز به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فرستاده که به گفته او، هنوز مجوز انتشار نگرفته است.

همچنین گزیده شعر سید علی صالحی که تاکنون سه بار توسط انتشارات مروارید منتشر شده، ماه‌هاست که منتظر دریافت مجوز برای چاپ چهارم است.

این عضو کانون نویسندگان ایران همچنین خبر داده که به‌زودی مجموعه‌شعر «دیگه ما نباید بمیریم، رویا بی‌مادر می‌شود» که شامل جدیدترین سروده‌های آقای صالحی است در 300 صفحه از سوی انتشارات نگاه منتشر خواهد شد.

سیدعلی صالحی که سه ماه گذشته به دلیل سکته قلبی در بیمارستان بستری شد، این روزها ترجیح می‌دهد که در خانه به سرودن شعر، مطالعه و نقاشی بپردازد و تنها در کارگاه شعرش که پنج‌شنبه‌ها برگزار می‌شود، حاضر شود.

او می‌گوید: با این‌که برای شعرخوانی در خارج از کشور در سال جاری دعوت شده اما تا بهبود کامل قصد مسافرت ندارد.