بی‌شک ژوزه ساراماگو یکی از خوش اقبال‌ترین نویسندگان مطرح جهان است. ‌او با این‌که در آثارش به وضوح مخالفت خود را نسبت به سیاست‌های حاکم در کشورش مطرح کرده است، اما این موضوع موجب ناکامی او در کشورش نشده، او هم در کشورش و هم در جهان به شهرتی فراگیر رسیده است

ژوزه ساراماگو نویسنده پرتغالی و برنده جایزه نوبل ادبیات 1998 روز جمعه بر اثر یک دوره بیماری طولانی در سن 87 سالگی در جزایر قناری درگذشت.

ساراماگو به دلیل اختلاف با دولت پرتغال، کشورش را ترک کرده بود، اما پس از درگذشت‌اش، دولت پرتغال سه روز عزای عمومی برای او اعلام کرد.

بی‌شک ژوزه ساراماگو یکی از خوش‌اقبال‌ترین نویسندگان مطرح جهان است. او با این‌که در آثارش به وضوح مخالفت خود را نسبت به سیاست‌های حاکم در کشورش مطرح کرده است، اما این موضوع موجب ناکامی او در پرتغال نشده، او هم در کشورش و هم در جهان به شهرتی فراگیر رسیده است.

ساراماگو با دریافت جایزه نوبل ادبیات درسال 1998 توانست، شاهد ترجمه آثارش به زبان‌های دیگر و شهرت جهانی باشد

ساراموگو یکی از نویسندگانی است که در ایران بسیار شناخته شده است و رمان «کوری» او این شانس را داشت که در فاصله زمانی 11 سال که از انتشار نخست آن می‌گذرد، بیش از 50 هزار نسخه‌اش در ایران فروخته شود.

شیوه نگارش ژوزه ساراماگو دشوار است و او در آثارش کمترازعلامت‌های سجاوندی متداول استفاده می‌کند و شیوه دیالوگ‌نویسی او به گونه‌ای است که حرف‌های شخصیت‌های داستان را پشت سرهم و بدون فاصله می‌آورد.

این موضوع هم موجب سردرگمی مترجم و مخاطب می‌شود، اما این موضوع موجب نشده که مترجمان فارسی زبان، نسبت به ترجمه آثار او بی‌اعتنا باشند، بلکه هریک ازشیوه‌های خاصی برای درآوردن سبک این نویسنده استفاده کرده‌اند.

با این همه، هنوزمخاطب فارسی زبان، این شانس را نداشته که ترجمه آثار این نویسنده را از زبان اصلی یعنی پرتغالی به فارسی بخواند و بیشتر ترجمه‌هایی که از آثار این نویسنده به فارسی برگردانده شده‌اند، اززبان دوم و سوم بوده است. ترجمه‌هایی از زبان‌های انگلیسی، فرانسه، ایتالیایی واسپانیایی.

مجموعه داستان «تقریبا شی»

نخستین کتابی که از او به زبان فارسی منتشرشد، مجموعه داستان «تقریبا شی» نام دارد که توسط علیرضا زارعان اززبان ایتالیایی ترجمه و توسط نشر معیاردر سال 1377 منتشرشد.

این کتاب که در برگیرنده شش داستان کوتاه تخیلی است، پس ازدریافت جایزه نوبل ادبیات توسط ساراماگو یک‌بار دیگرتجدید چاپ شد، اما این روزها این کتاب در بازار ایران نایاب شده،طوری‌ که بسیاری از مخاطبان فارسی زبان از انتشار چنین کتابی در ایران ابراز بی‌اطلاعی می‌کنند.

‌رمان «کوری»

اما ساراموگو در ایران پس از دریافت جایزه نوبل ادبیات و انتشار رمان «کوری» با ترجمه مینو مشیری که از سوی نشرعلم در خردادماه سال 1378 منتشرشد، به شهرت رسید.

رمانی که با فاصله زمانی بسیار کوتاه توسط اسدالله امرایی (انتشارات مروارید) و مهدی غبرایی (نشرمرکز) هم روانه بازارکتاب شد.

از سال 1378 که نخستین نسخه ترجمه این رمان راهی بازار کتاب شد، با چاپ‌های پیایی که از این سه ترجمه منتشرشده، تاکنون این کتاب بیش از50 هزار نسخه در ایران به فروش رفته است.

اتفاقی که در یک دهه گذشته کمتر در بازار کتاب ایران شاهد آن بودیم.

هر سه مترجم، این کتاب را از زبان دوم، یعنی زبان انگلیسی ترجمه کرده‌اند. منیژه محامدی نیز تئاتری بر اساس این رمان در سالن اصلی تئاترشهر به روی صحنه برد.

رمان «بلم سنگی»

رمان «بلم سنگی» یکی از رمان‌های تخیلی ساراموگواست که  از سوی مهدی غبرایی (انتشارت هاشمی) و کیومرث پارسای (نشرعلم) ترجمه و منتشر شده است. ترجمه مهدی غبرایی تاکنون سه بار تجدید چاپ شده است.

«تاریخ محاصره لیسبون»

 ساراماگو در گفت‌ وگویی «تاریخ محاصره لیسبون» را مهم‌ترین کتاب خود عنوان کرده است.

این کتاب را تاکنون عباس پژمان (انتشارات هاشمی) و کیومرث پارسای (نشر علم) به فارسی برگردانده‌اند.

ترجمه عباس پژمان از کتاب «تاریخ محاصره لیسبون» تاکنون دوبار تجدید چاپ شده است.

رمان «همه نام‌ها»

برخی ازمنتقدان معتقدند که رمان «همه نام‌ها» پس از کوری مهم‌ترین اثر این نویسنده پرتغالی زبان به شمار می‌رود. این رمان را عباس پژمان(انتشارات هاشمی) و کیومرث پارسای (نشرعلم) به فارسی برگردانده شده اند.

ترجمه عباس پژمان از این رمان تاکنون چهار بار بازنشر شده است.

رمان «سال‌مرگ ریکاردوریش»

این رمان یکی از آثار مهم ساراموگو به شمار می‌رود که به شیوه تداعی معانی پیش می‌رود و تنها یک ترجمه از این کتاب را عباس پژمان ازسوی انتشارات هاشمی روانه بازار کرده و تاکنون سه بار تجدید چاپ شده است.

عباس پژمان آثار ساراماگو را به صورت هم‌زمان از دو زبان فرانسه و انگلیسی ترجمه کرده است.

رمان «بالتازار و بلموندا»

رمان «بالتازار و بلموندا» به گفته مصطفی اسلامیه، مترجم این کتاب یکی از مهم‌ترین آثارساراماگو به شمارمی‌رود، این کتاب ازسوی انتشارات مروارید درسال 1380 منتشرشده است و به‌زودی چاپ دوم آن منتشرخواهد شد.

«قصه جزیره ناشناخته»

این قصه نیز توسط محبوبه بدیعی ازسوی نشر مرکز منتشر شده است.

اسدالله امرایی نیز این قصه را در کنار چند قصه دیگر ساراماگو در کتابی با عنوان «شوکران شیرین» ترجمه کرده است. این کتاب ازسوی انتشارات مروارید منتشر شده است.

رمان «مبانی خطاطی و نقاشی»

این کتاب آن‌گونه که از اسم آن برمی‌آید، مخاطب را بیشتر دچار این شک و تردید می‌کند که این کتاب تحلیلی است درباره مبانی خطاطی و نقاشی. اما این کتاب نیز در شمار رمان‌های ساراماگو به شمار می‌رود.

محور اصلی این رمان درباره یک نقاش است. این کتاب توسط کیومرث پارسای ترجمه و از سوی انتشارات نوکنده منتشر شده است.

رمان «بینایی»

رمان «بینایی» یکی از مهم‌ترین کتاب‌های ساراموگو به شمار می‌رود که برخی معتقدند این کتاب ادامه رمان کوری نوشته است، اما ساراماگو تاکنون بارها این موضوع را تکذیب کرده است.

رمان «بینایی» توسط کیومرث پارسای از سوی انتشارات علم منتشر شده است و تاکنون چهار بار تجدید چاپ شده است.

این کتاب توسط حبیب گوهری و بهاره پاریاب توسط انتشارات دنیای آفتاب نیز منتشر شده است.
ترجمه اسدالله امرایی از این کتاب نیز در انتظار مجوز است. این کتاب پس از کسب مجوز از سوی انتشارات مروارید منتشر خواهد شد.

«بزرگ‌ترین گل دنیا»

«بزرگ‌ترین گل دنیا» تنها کتابی است از ژوزه ساراماگو در گروه سنی نوجوانان که به فارسی ترجمه شده است. این کتاب توسط مهران فرهادزادگان از سوی نشر خورشید خانوم روانه بازار کتاب شده است.

رمان «در ستایش مرگ»

رمان «در ستایش مرگ» یکی از آخرین کتاب‌های ساراماگو به شمار می‌رود که ماه گذشته با ترجمه شهریار وقفی‌پور از سوی انتشارات مروارید منتشر شده است.

به گفته شهریار وقفی‌پور، ترجمه نام این رمان در فارسی «مرگ با وقفه» است که او ترجیح داده نام «در ستایش مرگ» را برای این کتاب انتخاب کند.

ترجمه دیگری نیز از این رمان با عنوان «هجوم دوباره مرگ» توسط کیومرث پارسای منتشر شده است.

رمان «سفرفیل»

جدیدترین رمانی که از ژوزه ساراماگو به فارسی برگردانده شده است، «سفرفیل» نام دارد. این کتاب نیز جز آخرین آثار ساراماگو به شمار می‌رود و توسط زهرا رهبانی از سوی انتشارات گل‌آذین منتشرشده است.

رهبانی این کتاب را از زبان اسپانیایی به فارسی برگردانده است.

«یاداشت‌ها»

آخرین کتابی که از ژوزه ساراموگو در پرتغال منتشرشده است و به تازگی ترجمه انگلیسی منتشر شده است، یاداشت‌های وبلاگی ساراماگو است.

ساراماگو در سال 2008 برای ارتباط بیشتربا مخاطبانش و انتشار بی‌واسطه افکارو اندیشه‌هایش وبلاگی راه انداخت و در پست‌های این وبلاگ اقدام به انتشار مطالبی درباره مسائل روز و یاداشت‌های روزانه‌اش کرد.

مطالب کتاب یاداشت‌ها نیز شامل یادداشت‌های ساراماگو از فاصله زمانی سپتامبر 2008 تا اگوست 2009 است.

مصطفی اسلامیه به تازگی ترجمه این کتاب را آغاز کرده است و قصد دارد این کتاب را برای انتشار، به انتشارات نیلوفر بسپارد.

مینو مشیری نیز درحال ترجمه این کتاب است. او عنوان این کتاب را «یاداشت‌های رایانه‌ای» انتخاب کرده است. این کتاب ازسوی نشر ثالث منتشر خواهد شد.